نویسندگان
1 گروه اندونتیکس، دانشکده دندان پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ارومیه، ارومیه، ایران
2 گروه ارتودنتیکس، دانشکده دندان پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ارومیه، ارومیه، ایران
3 دندانپزشک، ارومیه، ایران
چکیده
کلیدواژهها
عنوان مقاله [English]
نویسندگان [English]
Background: The Miller Learning Pyramid serves as a framework for assessing the clinical performance of medical graduates and students. It categorizes various assessment approaches across different levels of learning domains, including cognitive, attitudinal, and performance-based. This study evaluated endodontic learning among Iranian dental graduates within their general curriculum, using Miller’s learning pyramid as a framework.
Methods and Materials: This descriptive, cross-sectional study included 54 recent dental graduates from Urmia, Tabriz, Ardabil, and Tehran universities. Due to existing challenges, the “demonstrates how it is done” (performance) domain could not be assessed. The “Knows” and “Knows how” sections comprised 15 questions each, with correct answers scored as 1 and incorrect answers as 0. For the analysis of the “Does” (performance) domain, participants were categorized as Excellent, Good, Average, or Poor based on their submitted radiographs. The research data were analyzed using the Wilcoxon, Kolmogorov-Smirnov and Mann-Whitney tests. (α=0.05)
Results: The Mann-Whitney test revealed that Students with prior endodontic clinical experience or those who had attended endodontic retraining courses demonstrated significantly higher learning rates in the ‘Knows’ and ‘Knows how’ domains compared to students lacking these experiences (p = 0.001). Furthermore, no significant relationship was found between working while studying and learning in the ‘Does’ domain. (P=0.585).
Conclusion: Students who already had clinical work experience or participated in endodontics retraining courses achieved better results in this study. It should be noted that gender and the length of professional practice after graduation did not influence the study’s findings.
کلیدواژهها [English]
مقدمه
عملکرد نظام های آموزشی وسیله ای برای پاسخگویی به مشکلات فرهنگی جامعه می باشد. با توجه به اینکه نظام آموزشی در آموزش عالی وظیفه مهم تربیت نیروی انسانی متخصص را برعهده دارد، لازم است در طراحی، اجرا و ارزیابی فعالیتهای آن از مطلوب ترین شیوه ها استفاده شود.(1) ارزشیابی روندی است که با استفاده از روشهای کمی و کیفی علمی، درجهت درک، قضاوت و ارتقاء فعالیت های آموزشی به کار گرفته می شود.(2) رشته دندان پزشکی به عنوان یکی از رشته های مهم علوم پزشکی، توام با کسب مهارت های نظری و عملی متعدد است. ارتقاء کیفیت آموزش این رشته، در ارتقاء و ضعیت سلامت دهان و دندان افراد و در نهایت جامعه، اثر مستقیم خواهد داشت.(3)در این راستا، بازنگری کوریکولوم دندانپزشکی مورد تاکید قرار گرفته است و اخیرا هم بازنگری شده و تغییرات عمده ای در آن ایجاد شده است.(4،5)
کوریکولوم یا برنامه درسی، برنامه ای است که در آن برنامه ریزان آموزشی، پس از تعیین و اولویت بندی نیازهای عمومی و نیازهای فراگیران، پیامدهای آموزشی و اهداف یادگیری را تدوین می کنند، محتوای آموزشی تهیه می نمایند و روش ها و شیوه های آموزشی، ارزشیابی و بازخورد را انتخاب می نمایند، که تمام این موارد را در قالب انواع کوریکولومهای آموزشی ارائه می دهند.(6) هدف از کوریکولوم اندودانتیکس، آموزش نظری و عملی به دانشجویان به نحوی است که پس از فارغ التحصیلی با روش های پیشگیری از درگیر شدن پالپ، تشخیص دندان های نیازمند درمان های اندودانتیک، طرح درمان صحیح و اصول این درمان ها آشنایی کامل داشته باشند و بتوانند درمان های اندودانتیک را در موارد غیر پیچیده باتوجه به شواهد علمی معتبر، به نحو احسن انجام دهند، در قبال کار خود احساس مسولیت داشته باشند، با بیماران به نحو صحیحی ارتباط برقرار کنند و موارد پیچیده را ارجاع دهند.(7)
هرم یادگیری میلر، یکی از روش های ارزیابی عمکرد بالینی فارغ التحصیلان و دانشجویان رشتههای پزشکی میباشد و بر اساس اهداف آموزشی، شیوههای مختلف ارزیابی را در سطوح متفاوت از نظر حیطههای یادگیری (شناختی، نگرشی و عملکردی) طبقهبندی نموده و متناسب با هر سطح، روشهای سنجش و ارزیابی متفاوتی را مورد بحث قرار می دهد. این هرم دارای چهار سطح است که به ترتیب از پایین به بالا شاملموارد زیر است: Knows (می داند)که ارزیابی آن با استفاده از آزمون های نوشتاری مثل سوالات تشریحی و چند گزینه ای انجام می شود، Knows how (می داند چگونه باید آن عمل را انجام دهد) که ارزیابی آن نیز با استفاده از آزمون های نوشتاری انجام می شود،Shows how (چگونگی انجام آنرا نشان می دهد) که آزمون های متناسب با آن شامل ارزیابی های بالینی و عملی مانند معاینه بالینی و آزمون بالینی ساختارمند عینی(OSCE) می باشد و Does (عملا آن را انجام میدهد) که ارزیابی آن با استفاده از مشاهده مانند چک لیست، مشاهده و گزارش بیمار، کارپوشه و ارزیابی توسط همتایان(Peer) صورت می پذیرد. هرم میلر جایگاه مهمی در متدهای ارزیابی بالینی دانشجویان و دانش آموختگان گروه های مختلف پزشکی دارا می باشد.(8،9)
متولیان امر آموزش با ارزیابی در مورد همخوانی محصولات برنامه با اهداف مورد نظر، قضاوت میکنند. نارضایتی نسبت به هر جنبه از برنامه (به عنوان مثال عملکرد دانش آموختگان در شرایط بالینی) میتواند منعکس کننده طراحی و اجرای ناقص، ارزیابی نادرست نیازها یا مجموعه ای از اطلاعات فوق باشد.(10)
عملکرد دانش آموختگان دوره دندانپزشکی عمومی که در مطب های خصوصی و یا کلینیک های دندانپزشکی خصوصی و دولتی مشغول به کار هستند، خصوصا در سال های ابتدایی بعد از فارغ التحصیلی حائز اهمیت بسزایی میباشد و میزان یادگیری و نحوه عملکرد آنها در درمان های ریشه انجام شده بر اساس آنچه در کوریکولوم آموزشی اندودنتیکس آموزش دیده اند، باید مورد ارزیابی و بازبینی قرار گیرد. هرم میلر یکی از اصلی ترین و کاربردی ترین روش های ارزیابی بالینی دانش آموختگان گروه های پزشکی می باشد.(11،12) با توجه به جست و جوهای صورت گرفته ، برآن شدیم تا در این مطالعه به بررسی یادگیری سرفصل های اندودانتیکس مربوط به کوریکولوم دوره عمومی در فارغ التحصیلان دندانپزشکی دانشکده های منتخب ایران (ارومیه، تبریز ، اردبیل و تهران) براساس هرم یادگیری میلر بپردازیم.
مواد و روش ها
این مطالعه توصیفی-مقطعی، پس از تایید پژوهش در کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی ارومیه با کد اخلاق IR.UMSU.REC.1400.019 و با پایبندی کامل به موازین اخلاقی انجام گرفت. نام دندانپزشکان ثبت نگردید و به هر شرکت کننده یک کد اختصاص داده شد. دندانپزشکان عمومی فارغ التحصیل شده در یک سال اخیر از دانشکده های دندانپزشکی ارومیه، تبریز ، اردبیل و علوم پزشکی تهران وارد مطالعه شدند. برای محاسبه حجم نمونه با استفاده از فرمول (13) ، با جایگذاری اعداد در سطح 05/0، تعداد 54 نفر مورد بررسی قرار گرفت.
معیارهای ورود به مطالعه شامل فارغ التحصیلی در یکسال اخیر، مشغول به کار بودن در مطبهای خصوصی و یا کلینیکهای دندانپزشکی خصوصی و دولتی و تمایل به شرکت در مطالعه و معیارهای خروج نیز بهداشت کاران دهان و دندان پزشکان تجربی که مهارتهای عملی را در گذشته فرا گرفته بودند، بود. در این پژوهش از یک پرسشنامه محقق ساخت جهت جمعآوری اطلاعات استفاده شد، که دارای 36 سوال بود که 6 سوال جمعیت شناختی، 15 سوال در حیطه Knows و 15 سوال در حیطه know how بود و به دلیل مقارن شدن جمعآوری اطلاعات این پژوهش با همهگیری ویروس کرونا، به صورت الکترونیک و با استفاده از امکانات پرسآنلاین طراحی و توزیع شد. بـرای ارزیابیContent validity (روایی محتوا) پرسشنامه، به این ترتیب عمل شد که پرسشنامه یاد شده در اختیار 3 نفر اندودانتیست (عضو هیات علمی) دانشکده دندان پزشکی ارومیه قـرار داده و از ایشان خواسته شد که در رابطه با هر پرسش طراحی شده نظر خود را به صورت مناسب، کاملا مناسب، نامناسب، کاملا نامناسب بیان کنند. پس از گردآوری برای هـر پرسـش توسـط کارشـناس آمـار، روایی تعیین گردید و پرسش هایی که بیشتر از 50 درصـد پاسـخ- دهندگان آن را مناسب و یا کاملا مناسب تشخیص دادند، در پرسشنامه گنجانده شد. سپس این پرسشنامه ابتدایی، برای تعیین پایایی به تعدادی دندانپزشک عمومی که در یکسال اخیر فارغ التحصیل شده و بصورت تصادفی از دانشکده های دندانپزشکی ارومیه، تبریز ، اردبیل و تهران انتخاب شدند، ارسال شد و از ایشان خواسته شـد که به پرسش های پرسشنامه جواب دهنـد. دوبـاره پـس از 15-20 روز، پرسشنامه ها به همان دندانپزشکان داده شـد تـا بـه پرسـش هـای پرسشنامه جواب دهند. پس از گردآوری پرسشنامه های یاد شده در هـر دو مرحله، پرسشنامه ها در اختیار متخصص آمـار قرار داده شد و پایایی پرسشنامه بـا اسـتفاده از ضریب آلفای کرونباخ بدست آمد.
مشخصا امکان بررسی حیطه Shows how (چگونگی انجام آنرا نشان می دهد) بدلیل مشکلات و موانع موجود از جمله همه گیری ویروس کرونا وجود نداشت. سوالات بخش های Knows و Knows how ، ۱۵پرسش بوده و پاسخ درست 1 نمره و پاسخ نادرست نمره صفر داشت. به منظور تجزیه و تحلیل نتایج Dose از پژوهش Mokhtari و همکاران(14) ، استفاده شد. جهت بررسی کیفیت پرکردگی ریشه، تمام کلیشه های رادیوگرافی توسط دو متخصص درمان ریشه و به طور جداگانه مورد ارزیابی قرارگرفت و فرمهایی که از قبل طراحی شده بود، تکمیل گردید. ویژگیهای مورد ارزیابی شامل طول، تراکم و تقارب پرکردگی بود که این ویژگیها به شکل زیر تعریف شدند:
طول مناسب: طول پرکردگی که بین 0 تا 2 میلیمتر از اپکس رادیوگرافیک فاصله داشته باشد.
طول کوتاه: وقتیکه محل ختم پرکردگی کانال بیش از 2 میلیمتر از اپکس رادیوگرافیک فاصله داشته باشد.
طول بلند: وقتی که ماده پرکننده کانال از اپکس رادیوگرافیک بیرون آمده است.
همچنین تراکم پرکردگی، وقتی مناسب تشخیص داده شد که در کل پرکردگی حباب بین توده گوتاپرگا و دیوارههای کانال وجود نداشته باشد و تقارب، وقتی مناسب تشخیص داده شد که ماده پرکردگی از کرونال به سمت اپیکال تقارب یکنواختی داشته و از فرم ریشه تبعیت کند. خطاهایی نظیر ایجاد لج، transportation Apical ، انواع سوراخ شدگیها (Perforations ) و شکستگی وسیله نیز ثبت شد. لج وقتی تشخیص داده میشد، که پرکردگی ریشه حداقل 1 میلیمتر کوتاهتر از طول کارکرد اولیه و از مسیر اصلی کانال منحرف شده باشد. سوراخشدگی فورکا وقتی که بیرون زدگی ماده پرکننده در بین ریشههای دندانهای چند ریشه دیده میشد، تشخیص داده میشد. استریپ پرفوریشن وقتی تشخیص داده میشد که بیرونزدگی ماده پرکننده روی دیواره خارجی ریشه مزیوباکال دندانهای مولر ماگزیلا، ریشه مزیال مولرهای مندیبل و ریشههای سایر دندانها دیده میشد. وجود وسیله شکسته با دیدن قسمتی از وسیله در داخل کانال یا خارج از انتهای اپیکال کانال تشخیص داده میشد. کیفیت رادیوگرافیک عکسهای پایان کار تحت رتبهبندی قرار گرفته و به چهار رتبه تقسیم شدند:
عالی( رتبه اول): طول، تراکم و تقارب مناسب باشد. خوب (رتبه دوم): دو مورد از خصوصیت طول، تراکم و تقارب مناسب را داشته باشد. متوسط(رتبه سوم): یک مورد از خصوصیت طول، تراکم و تقارب مناسب را داشته باشد. ضعیف( رتبه چهارم): هیچکدام از خصوصیات بالا مناسب نباشد.
درصورت اختلاف نظر در دو ارزیابی انجام شده، متخصص اندودانتیکس سوم عکس پایان کار را مورد بررسی قرار داده و توافق دیدگاه سوم با نظر هر یک از دو متخصص اندودانتیکس دیگر، به عنوان نظر اصلی ثبت شد.
گردآوری اطلاعات به صورت غیرحضوری و از طریق ارسال پرشسنامه با استفاده از اینترنت یا تماس با دندانپزشکان در فضای مجازی بود، که پس از توضیح در خصوص تکمیل پرسشنامه و هدف از تکمیل آن، از دندانپزشک خواسته شد تا نسبت به تکمیل و ارسال آن اقدام نماید. برای تکمیل پرسشنامهها از دندانپزشکان کسب اجازه شد و پرسشنامه های بی نام و اطلاعات ارایه شده، محرمانه بررسی گردید. همچنین برای تهیهی فهرست دندانپزشکان فارغ التحصیل در یک سال اخیر از طریق تماس با اداره آموزش دانشکدههای دندانپزشکی ارومیه، تبریز ، اردبیل و تهران اقدام شد و فهرستی از دندانپزشکان فعال، تهیه و بر پایهی همین فهرست مراجعه انجام پذیرفت.
برای تحلیل دادههای این پژوهش از نرمافزار SPSS نسخه 17 استفاده شد و تجزیه و تحلیل دادهها در دو بخش توصیفی و استنباطی انجام شد که آمار توصیفی در قالب جداول فراوانی، میانگین و انحراف معیار بود و آمار استنباطی در قالب آزمون کولموگروف-اسمیرونف، آزمونهای مقایسه میانگین و ضریب همبستگی بود. برای بررسی نرمال بودن توزیع داده ها از آزمون کولموگروف-اسمیرنوف، برای متغیرهای جنس ، سابقه کار کلینیکی، سابقه کار بعد از فارغ التحصیلی و شرکت در دوره های بازآموزی از آزمون من ویتنی و برای بررسی محل تحصیل و مدت زمان فارغ التحصیلی از آزمون ویلکاکسون استفاده شد. مقدار P-value کمتر از 05/0 به عنوان سطح معنی داری در نظر گرفته شد.
یافته ها
از 54 نفری که در این مطالعه مورد بررسی قرار گرفتند 7/53 درصد (29 نفر) مرد و 3/46 درصد (25 نفر) زن بودند. 5/31 درصد(17 نفر) از افراد شرکت کننده در این مطالعه در ارومیه، 13 درصد(7 نفر) در اردبیل، 8/27 درصد (15 نفر) در تبریز و همین تعداد در تهران تحصیل کرده بودند. از بین دندانپزشکانی که در این طرح شرکت داشتند، 5/31 درصد (17نفر) قبل از فارغ التحصیلی به کار کلینیکی مشغول بودند، در حالیکه 5/68 درصد (37 نفر) هیچ تجربه کار کلینیکی نداشتند. هم چنین 5/18 درصد (10 نفر) از دندانپزشکان عنوان کردند که قبلا در در باز آموزیهای مرتبط با درمان ریشه شرکت کردهاند. بیشینه مدت زمان کار بعد از فارغالتحصیلی، 11 ماه بود و سابقه کار کلینیکی کمتر از یک ماه نیز وجود نداشت . میانگین سابقه کار کلینیکی برابر با 628/2±33/6 ماه بود.
چنانچه در جدول ۱ مشاهده می شود ، آلفای کرونباخ حیطه های مختلف، نشاندهنده پایایی مناسب پرسشنامه بود.
یافته ها در خصوص نمرات حیطه های مورد مطالعه نشان داد که در هر دو حیطه، کمینه نمره اکتسابی3 و بیشینه نمره اکتسابی 15 میباشد. در حیطه Knows، میانگین 112/4±26/7 بدست آمد و در خصوص Knows how نیز میانگین 061/4±13/7 یافت شد.
از مجموع 54 نفری که در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفتند، 17 نفر دارای سابقه کار کلینیکی و 37 نفر فاقد سابقه کار کلینیکی بودند، که میانگین رتبه افراد دارای تجربه کار کلینیکی در هر دو حیطه how Knows و Knows ، 46 بوده و از افراد فاقد تجربه که میانگین رتبه آنها 19 است، بیشتر بود. با توجه به (001/0p=) در هر دو حیطه میتوان نتیجهگیری کرد میزان یادگیری دندانپزشکانی که قبلا سابقه کار کلینیکی داشته اند در حیطه Knows و Knows how به صورت معناداری از دندانپزشکانی که چنین تجربه ای نداشتند، بیشتر بود.
از بین 54 شرکت کننده ، 10 نفر سابقه شرکت در دورههای بازآموزی اندودانتیکس را داشتند که میانگین رتبه این افراد در حیطه Knows 4/46 بوده و بیشتر از 44 نفری بود که این دورهها را سپری نکرده بودند.(001/0p=) این در حالی است که در حیطه Knows how ، میانگین رتبه دندانپزشکان دارای سابقه شرکت در بازآموزی 75/45 و بیشتر از دندان پزشکان فاقد سابقه بود.
با توجه به سطح معناداری (001/0p=) در هر دو حیطه میتوان نتیجهگیری کرد که میزان یادگیری دندانپزشکانی که قبلا سابقه شرکت در دورههای بازآموزیهای مرتبط با درمان ریشه (اندودانتیکس) را داشته اند در حیطه Knows و knows how به صورت معناداری از افرادی که چنین تجربهای نداشتهاند، بیشتر بود.
از مجموع 54 نفری که در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفتند، 19 نفر دارای سابقه کار زیر پنج ماه و 35 نفر دارای سابقه کار بیش از 5 ماه بعد از فارغالتحصیلی بودند که میانگین رتبه افراد دارای تجربه کار کمتر از 5 ماه در حیطه Knows، 61/22 درمقابل 16/30 با سابقه کار بیش از 5 ماه بود. (۰۸۸/۰p=) در حیطه Knows how ، نیز میانگین رتبه افراد با سابقه کار زیر 5 ماه 47/23 در مقابل 69/29 در افراد با سابقه بالای 5 ماه بود. با توجه به سطح معناداری (۱۶۱/۰p=) و (088/۰p=) در هر دو حیطه میتوان نتیجهگیری کرد، میزان یادگیری دندانپزشکانی که کمتر یا بیشتر از 5 ماه سابقه کار بعد از فارغالتحصیلی داشتهاند در هر دو حیطه مورد بررسی اختلاف معناداری با یکدیگر نداشتند.
جدول 2 نتایج میزان یادگیری در حیطه Knows how و Knows بر حسب محل تحصیل را نشان می دهد. با توجه به نتایج به دست آمده از آنجاییکه برای حیطه Knows (428/۰p=) و در حیطه Knows how (144/۰p=) میباشد، لذا میتوان نتیجهگیری کرد که محل فراغت از تحصیل ارتباط معناداری با میزان یادگیری در دو حیطه نداشت.
همچنین در خصوص میزان یادگیری در حیطه های مورد بررسی بر حسب جنس، نتایج این مطالعه نشان داد که اگرچه میانگین رتبه مردان در هر دو حیطه بیشتر از زنان بود، ولی از آنجایی که در حیطه Knows (075/0p=) و در حیطه how Knows (145/0 p=) است، لذا میتوان نتیجهگیری کرد که جنس ارتباط معنی داری با میزان یادگیری نداشت .
به منظور بررسی تاثیر مدت زمان فارغ التحصیلی بر نمره اکتسابی از آزمون کروسکال–والیس استفاده شده است، که نتایج آن در جدول 3 ارائه شده است.
همچنین مشغول به کار بودن در حین تحصیل، تاثیر معنی داری بر میزان یادگیری در حیطهDoes نداشت. (585/0=P)
از سوی دیگر، تاثیر شرکت در دوره های بازآموزی اندودانتیکس بر میزان یادگیری در این حیطه مورد ارزیابی قرار گرفت و نتایج نشان داد که که شرکت در دورههای بازآموزی بر کارایی دندان پزشکان تاثیر مثبت داشته است (025/0 = P).
جدول 2. توزیع فراوانی و میانگین رتبه نمره در دو حیطه Knows و knows how به تفکیک محل فارغ التحصیلی
|
|
محل فارغ التحصیلی |
تعداد |
میانگین رتبهها |
|
|
Knows |
ارومیه |
17 |
26/26 |
|
|
اردبیل |
7 |
71/20 |
||
|
تبریز |
15 |
73/25 |
||
|
تهران |
15 |
83/33 |
||
|
کل |
54 |
|
||
|
آزمون کروسکال - والیس |
428/0p= |
|
|
|
|
|
محل فارغ التحصیلی |
تعداد |
میانگین رتبهها |
|
|
Knows how |
ارومیه |
17 |
85/26 |
|
|
اردبیل |
7 |
18 |
||
|
تبریز |
15 |
13/26 |
||
|
تهران |
15 |
03/34 |
||
|
کل |
54 |
|
|
|
|
آزمون کروسکال - والیس |
144/0p= |
|
|
|
جدول 3. توزیع فراوانی و میانگین رتبه ی یادگیری در حیطه Dose بر حسب مدت زمان بعد از فارغ التحصیلی
|
میانگین رتبه |
فراوانی |
ماههای بعد از فارغ التحصیلی |
|
25/9 |
4 |
6 |
|
25/9 |
4 |
7 |
|
67/10 |
3 |
8 |
|
5/10 |
4 |
9 |
|
5/1 |
1 |
10 |
|
5/13 |
2 |
11 |
|
5/13 |
1 |
12 |
|
19 |
کل |
|
|
p=543/0 |
آزمون کروسکال - والیس |
|
بحث
این مطالعه، با هدف تعیین یادگیری سرفصلهای اندودانتیکس مربوط به کوریکولوم دوره عمومی در فارغ التحصیلان دانشکدههای دندانپزشکی منتخب ایران براساس هرم یادگیری میلر صورت گرفت و نشان داد داشتن تجربه کار کلینیکی و یا شرکت در دوره های بازآموزی منجر به بهبود یادگیری دندانپزشکان مشغول به کار می شود. از 54 نفری که در این مطالعه مورد بررسی قرار گرفتند، 7/53 درصد مرد و 3/46 درصد زن بودند، که 5/31 درصد از ارومیه، 13 درصد در اردبیل، 8/27 درصد در تبریز و همین تعداد از تهران فارغالتحصیل شده بودند. از بین دندانپزشکانی که در این طرح شرکت داشتند؛ 5/31 درصد
قبل از فارغ التحصیلی به کار کلینیکی مشغول بودند در حالیکه 5/68 درصد هیچ تجربه کار کلینیکی نداشتهاند. در پایان 5/18 درصد از دندانپزشکان عنوان کردند که قبلا در باز آموزیهای مرتبط با درمان ریشه شرکت کردهاند.
نتایج به دست آمده نشان داد که میزان یادگیری دندان پزشکانی که قبلا سابقه کار کلینیکی داشتهاند، در حیطه Knows و Knows how به صورت معناداری از دانشجویانی که چنین تجربهای نداشتهاند، بیشتر بود. در مطالعه Levy و همکاران(15) 240 نفر دندانپزشک شرکت کننده (میزان پاسخدهی 45%) بیان داشتند که آموزشهایی را که در دانشگاه کسب نمودهاند جهت انجام اعمال دندانپزشکی، کافی احساس میکردند. از سوی دیگر، فارغ التحصیلان انتظار تأکید بیشتری را بر روی زمینههای اورژانس، ارتباط اجتماعی، اداره مطب، پروتز ثابت، جراحی و پریودنتیکس داشتند. در هماهنگی با نتایج حاصل شده، براساس نتایج مطالعه Greenwood و همکاران(16) ، اکثر شرکت کنندگان در یک دوره کوتاه مدت آموزشی اظهار داشتند که در 69% توانمندی ها ازقبیل ترمیمی، معاینه، تشخیص، طرح درمان، بی حسی موضعی و جرمگیری صلاحیت لازم را کسب نمودهاند. هم چنین در زمینههایی مثل مدیریت شخصی و مالی ، انجام بیوپسی بافت نرم و کنترل و درمان دردهای دهانی-صورتی مزمن کمترین آمادگی گزارش شد.
نتایج این مطالعه نشان داد که میزان یادگیری دانشجویانی که کمتر یا بیشتر از 5 ماه سابقه کار بعد از فارغالتحصیلی داشتهاند، در حیطه Knows و Knows how اختلاف معناداری با یکدیگر نداشتند، که نشان میدهد سابقه کار بر روی یادگیری این مهارتها تاثیر چندانی ندارد و یک دندانپزشک با شرکت در یک دوره میتواند نتایجی را کسب نماید که شاید در طول ماهها کار نتواند کسب نمایند. در همین راستا، Murary و همکاران(17) ، نشان دادند که شرکت کنندگان پس از ماهها کار در کلینیک در یک دوره آموزشی اذعان کردند که، 62% در زمینه آماده سازی کراون، 32% در زمینه آماده سازی ونیرها و 19% در زمینه آماده سازی بریج ها تجربه کلینیکی کافی را کسب نمودهاند. هم چنین %46 پاسخ دهندگان بیان کردند که توانایی درمان کیس ارتودانتیک ساده با اپلاینس های متحرک را دارا هستند. در مطالعه Verrijt و همکاران (18)در هلند در مورد نظر دندانپزشکان نسبت به تحصیل خود ، همه افراد معقتد بودند که دراکثر زمینهها از قبیل ترمیمی، پریودنتولوژی، پروتز ثابت و رادیولوژی جهت ورود به محیط کار به میزان کافی آماده شده اند، هر چند که در زمینه هایی از قبیل پیشگیری و کنترل عفونت، درمان بیماران با مشکلات سیتمیک و مدیریت بیماران معلول و مضطرب آموزش کمتری دیدهاند. تقریبا تمامی شرکت کنندگان معتقد بودند که تجربه کافی در حین آموزش دندان پزشکی برای شروع حرفه دندانپزشکی به صورت مستقل کسب نموده اند. هم چنین مقایسه با فارغ التحصیلان مرکز آکادمیک دندانپزشکی آمستردام نشان داد که در هر دو مورد ضعیف ترین بخش ها ایمپلنتولوژی و مدیریت عملی بود.
با توجه به نتایج این مطالعه، محل فراغت از تحصیل ارتباط معناداری با میزان یادگیری نداشت که این نشان از یکسان بودن سطح معلومات دانشجویان دندانپزشکی در سراسر کشور است. همچنین از آنجایی که دانشجویان عموما به دلیل ملاحظاتی که در کنکور ورودی وجود دارد، محل تحصیل خود را انتخاب نمیکنند، لذا یک همگنی بین دانشگاهها از لحاظ سطح دانش دانشجویان حاضر وجود داشت. نتایج مطالعه Ozer و همکاران (19) در ترکیه، نشان داد که تقریبا نصف دانشجویان (۱/۵۱%) تحصیل دندانپزشکی را با میل شخصی خود انتخاب کردند. در عین حال ۴/۶۴% دانشجویان تحصیل در رشته دندانپزشکی را توصیه نمی کردند. اکثر دانشجویان (7/88 %) به جز زمینه های جراحی، ارتدانتیکس و اندودانتیکس در سایر حیطه ها خود را توانمند احساس می کردند، ولی شکایت اصلی آنها در ارتباط با آموزش ناکافی در زمینه های اورژانس و درمان بیماران با مشکلات سیستمیک بود. ۲/۴۲% دانشجویان از روش های آموزشی اساتید خود راضی نبودند. این درصد در خصوص مربیان آموزشی بیشتر و به میزان ۱/۵۱% بود. بیشتر از نصف دانشجویان اظهار کردند که در زمینه یادگیری عملی مشکلات عدیده ای دارند.
محدودیت های این مطالعه شامل مواردی ازقبیل حجم نمونه کم، سوگیری خودگزارشی و محدودیت تعداد دانشگاه های مورد مطالعه به چهار دانشگاه بود. در خصوص پژوهش های آینده پیشنهاد میگردد یادگیری سرفصلهای اندودنتیکس بین دانشگاههای مختلف در نقاط مختلف کشور مورد بررسی قرار گیرد و یادگیری سرفصلهای اندودنتیکس در ایران با استانداردهای بینالمللی مقایسه شود. همچنین پیشنهاد میشود یادگیری سرفصلهای اندودانتیکس در ایران بین دندانپزشکان متخصص به صورت جداگانه بررسی شود.
نتیجه گیری
بر اساس نتایج این مطالعه، داشتن تجربه کار کلینیکی و یا شرکت در دوره های بازآموزی منجر به بهبود یادگیری دندانپزشکان مشغول به کار در حیطه درمان های کانال ریشه می شود. یافته های این مطالعه لزوم بازنگری کوریکلوم اندودانتیکس و اصلاح و بهبود سرفصل های مربوطه جهت یادگیری هرچه بهتر دانشجویان دوره عمومی دندانپزشکی را نشان می دهد.
تشکر و قدردانی
این مقاله از پایان نامه دندان پزشکی عمومی با شماره 10739 استخراج شده است. بدین وسیله از معاونت پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی ارومیه جهت حمایتهای مالی این تحقیق، تشکر و قدردانی می گردد.
تضاد منافع
تمامی نویسندگان اظهار می دارند که هیچ گونه تعارض منافعی در این پژوهش وجود ندارد.
پیوست
متن پرسشنامه مطالعه حال حاضر به شرح زیر می باشد:
جنسیت: مرد زن
دانشگاه محل فارغ التحصیلی:
تاریخ فارغ التحصیلی:
تعداد ماه هایی که بعد از فارغ التحصیلی به کار کلینیکی مشغول بوده اید؟
آیا در دوران دانشجویی در محلی بجز محیط اموزشی دانشگاه به کار کلینیکی اشتغال داشته اید؟
آیا تاکنون در بازاموزی های مرتبط با درمان ریشه(اندودنتیکس) شرکت کرده اید؟
اگر بله تعداد باز اموزی ها..........
: Knowsسوالات حیطه
1) امکان کاربرد این فایل ها با حرکات چرخشی وجود دارد.
2) تا سایز 25 این فایل ها برای relocate کردن کانال ها کاربرد دارد
3) شکستگی ناشی از خستگی این فایل ها همراه با نشانه های بارز دفورمیشن رخ می دهد.
4) دارای برندگی کمی باشند.
2.کدامیک از موارد زیر بیان کننده شرایط پالپی دندانی است که به گرما واکنش می دهد و درد ایجاد شده در اثر گرما با سرما بهبود می یابد؟
1) پالپیت برگشت پذیر
2)پالپیت برگشت ناپذیر علامت دار
3) پالپیت برگشت ناپذیر بدون علامت
4) نکروز
الف) سانترال
ب) لترال
ج) کانین
د) ریشه پالاتال پرمولر دوم بالا
الف) رادیوگرافی CBCT
ب) جراحی اکتشافی
ج) پروبینگ با پروب پلاستیکی
د) رادیوگرافی پری اپیکال با زوایای افقی مختلف
1)مولرهای مندبیل
2)مولرهای ماگزیلا
3)پرمولرهای ماگزیلا
4)پرمولرهای مندبیل
6.کدامیک از موارد زیر در خصوص type II ورتوچی که مهم ترین طبقه بندی آناتومی کانال ریشه می باشد صحیح است؟
1) دو اوریفیس و دو کانال مجزا
2) دو اوریفیس و دو کانال که در انتها یکی می شوند
3) یک اوربفیس که در ناحیه میانی به دو کانال مجزا تقسیم و در انتها یکی می شوند
4) یک اوربفیس که در ناحیه میانی به دو کانال مجزا تقسیم و در انتها به دو اپکس ختم می شود
7.کدامیک از روش های بی حسی مکمل در دندانهای قدام پایین کارایی ندارد؟
1)بی حسی داخل استخوانی 2) بی حسی منتال
3) بی حسی داخل لیگامان 4) بی حسی داخل پالپی
8.کدامیک از موارد پرفوراسیون میانی ریشه از پیش آگهی بهتری برخوردار است؟
1)باکالی – دور از اپکس 3) لینگوالی- دور از اپکس
2) باکالی- نزدیک اپکس 4) لینگوالی- نزدیک اپکس
الف) Strip Perforation
ب) Ledge
ج) Zipping
د) Apical perforation
10..کدامیک از موارد زیر در خصوص طرح درمان فوریت های بین جلسات درمان(Flare up) صحیح نمی باشد؟
1) ورود مجدد به دندان و برقراری درناژ
2) تنظیم اکلوژن
3) تجویز آنتی بیوتیک
4) انسیژن+ درناژ
الف) پالپ کپ مستقیم ب) اپکسوژنزیس
ج) اپکسیفیکاسیون د) رژنراسیون
الف)کاهش بیوفیلم باکتریایی
ب) کاهش انتروکوک فکالیس
ج) حل کردن بافت های نکروتیک
د) داشتن pH اسیدی
الف)20 ب) 25 ج)30 د)35
الف) فایل های روتاری
ب) پلاگرهای گرم شده
ج) فایل دستی و حلال
د) نوک های اولتراسونیک
الف) AH26 ب) Bioceramic
ج)Ad seal ج) ZOE-based Root canal sealer
سوالات Knows how :
الف) انسیژن و درناژ ناحیه
ب) تجویز فوری هیدروکورتیزون
ج)رفع مشکل خونریزی از کانال
د) کنترل درد بیمار
1)درمان اندو +ترمیم با پوشش کاسپی
2)کشیدن و جایگزینی با ایمپلنت
3)فالو آپ
4) پالپوتومی پارسیل
الف)3 روز ب) 5روز ج) 7روز د) 10 روز
الف) دردهای ارجاعی
ب) عدم ایجاد بی حسی عمیق
ج) دندان دارای کانال اضافی یا کلسیفیه
د) درمان مجدد دندان تک ریشه
الف) پوشش مستقیم پالپ
ب) پالپوتومی سطحی
ج) پالپوتومی کامل
د) پالپکتومی
الف) نیم ساعت ب) یک ساعت ج) دو ساعت د) سه ساعت
الف) دستی استنلس استیل
ب) انگشتی استنلس استیل
ج) دستی نیکل تیتانیوم
د) انگشتی نیکل تیتانبوم
الف) استفاده از گوتای ترموپلاستیک
ب) استفاده از اپیکال پلاگ
ج) جراحی ریشه
د) کشیدن دندان
الف) لیدوکائین ب) پریلوکائین ج) آرتیکائین د) مپی واکائین
الف) محدودیت در باز شدن دهان ب) کلسیفیکاسیون شدید
ج) دندان های قدامی د) دندان پالپوتومی شده
الف) استفاده از روش lateral compaction در پر کردن کانال
ب) استفاده از فایل های روتاری Ni-Ti در آماده سازی کانال
ج) استفاده از پست های کوتاه و باریک
د) مستقیم شدن کانال های کرودار حین آماده سازی
الف) پالپ کپ مستقیم با MTA
ب) پالپوتومی پارسیل با MTA
ج) پالپ کپ مستقیم با هیدروکسید کلسیم
د) درمان ریشه
الف) رابرکپ خشک در حال چرخش
ب) حمام اب داغ
ج) گوتاپرکای داغ شده
د) اینسترومنت داغ شده
الف) فرز روند کارباید
ب) فرز Muller
ج) فرزهای الماسی با دانه های ریز تا متوسط
د فرزهای الماسی با دانه های متوسط تا درشت
الف) تغییر رنگ صورتی تاج اخیرا تروماتیزه
ب) تغییر رنگ تیره تاج اخیرا تروماتیزه
ج) شکستگی پیچیده تاج با گذشت کمتر از 24 ساعت
د) شکستگی ریشه در ناحیه 3/1 اپیکال
)