https://jmds.mums.ac.ir/ مجله دانشکده دندانپزشکی مشهد fa daily 1 Sat, 21 Mar 2026 00:00:00 +0330 Sat, 21 Mar 2026 00:00:00 +0330 https://jmds.mums.ac.ir/article_27648.html مقدمه: با گسترش سلامت الکترونیک، استفاده از سامانه‌های پرونده الکترونیک پزشکی (EMR) به‌عنوان ابزاری برای بهبود کیفیت مراقبت و یکپارچه‌سازی داده‌های بالینی اهمیت فزاینده‌ای یافته است. با وجود پیشرفت‌ها در پزشکی، حوزه ایمپلنتولوژی دندانی همچنان با کمبود سامانه‌های تخصصی و ساختاریافته مواجه است. این مطالعه با هدف طراحی، توسعه و ارزیابی اولیه یک سامانه اختصاصی EMR برای مدیریت جامع مراحل جراحی و پروتزی درمان‌های ایمپلنت انجام شد.مواد و روش‌ها: این مطالعه به‌صورت یک پژوهش توسعه‌ای-کاربردی در بخش جراحی دهان، فک و صورت دانشکده دندانپزشکی مشهد انجام شد. در مرحله نیازسنجی، اقلام اطلاعاتی با بررسی پرونده‌های کاغذی و نظر متخصصان حوزه‌های مرتبط استخراج و به‌صورت ساختاریافته سازمان‌دهی گردید. سامانه با استفاده از معماری Model–View–Controller (MVC) و رویکرد مبتنی بر رویداد طراحی و با بهره‌گیری از Java، Spring Boot، JavaFX و پایگاه داده SQLite پیاده‌سازی شد. ارزیابی عملکرد سامانه بر اساس شاخص‌های مصرف منابع، پایداری عملکرد و یکنواختی داده‌ها انجام گرفت.یافته‌ها: سامانه امکان ثبت ساختاریافته اطلاعات، ادغام تصاویر رادیوگرافیک، جست‌وجوی پیشرفته بیماران و استخراج داده‌های پژوهشی را فراهم نمود. در ارزیابی عملکرد، زمان پاسخ‌دهی کمتر از 2 ثانیه گزارش شد و سیستم در اجرای مکرر سناریوها بدون خطای سیستمی عمل کرد. مصرف حافظه حدود 320 مگابایت و استفاده از پردازنده کمتر از 2 درصد بود که بیانگر کارایی مناسب سامانه می‌باشد. همچنین خروجی‌ها در اجراهای تکراری دارای ساختار یکنواخت و پایدار بودند.نتیجه‌گیری: سامانه توسعه‌یافته توانست بستری ساختاریافته برای مستندسازی، مدیریت و بازیابی داده‌های مرتبط با درمان‌های ایمپلنت فراهم آورد. عملکرد مناسب از نظر کارایی و پایداری، قابلیت استفاده از این سامانه را در محیط‌های بالینی نشان می‌دهد. انجام ارزیابی‌های گسترده‌تر و چندمرکزی می‌تواند به بهبود و تعمیم‌پذیری این سامانه کمک نماید. https://jmds.mums.ac.ir/article_27626.html مقدمه: حساسیت عاجی از مشکلات شایع دندان‌های وایتال است که به ‌صورت دردهای کوتاه و تند در پاسخ به محرک‌های مختلف بروز می‌کند. روش‌های درمانی موجود عمدتاً بر انسداد توبول‌های عاجی و کاهش انتقال تحریکات متمرکز هستند. لیزر کم‌توان به دلیل اثرات تسکین‌ دهنده و ضدالتهابی و مواد حاوی CPP-ACP (کازئین فسفوپپتید آمورفورس کلسیم فسفات) هم به دلیل توانایی رمینرالیزاسیون و بستن توبول‌های عاجی، روش‌های مؤثری هستند. تحقیق حاضر با هدف مقایسه‌ی اثر لیزر کم‌توان و CPP-ACP بر کاهش حساسیت عاجی انجام شد.مواد و روش‌ها: در این کارآزمایی بالینی تصادفی دوسوکور، 51 بیمار واجد شرایط مبتلا به حساسیت عاجی به ‌صورت در دسترس از مراجعین دانشکده دندانپزشکییزد (ایران) انتخاب و به ‌طور تصادفی در سه گروه تقسیم شدند: گروه لیزر کم‌توان، گروه CPP-ACP (GC Tooth Mousse, Tokyo, Japan) و درمان ترکیبی. شدت حساسیت عاجی با استفاده از پوآر هوا و مقیاس آنالوگ بصری (VAS) قبل و بلافاصله پس از درمان، 1 و 2 هفته و 1 ماه پس از درمان ارزیابی شد. درمان گروه لیزر با (A.R.C. Laser, Nurnberg, Germany) توان mW 100 و طول موج 808 نانومتر بدون خنک کننده انجام شد. ارزیابی‌ها توسط دندانپزشک  به صورت کور نسبت به نوع درمان انجام شد. داده‌ها با آزمون‌های Kruskal-Wallis و مقایسات جفتی (Paired) آنالیز شدند. 0/05> p  از نظر آماری معنادار در نظرگرفته شد.یافته ها: میزان حساسیت عاجی در مقایسه با ابتدای درمان به‌ طور معنی‌داری در طول زمان و در هر سه گروه کاهش یافت (0/001 >p). هر دو روش لیزر کم‌توان و CPP-ACP باعث کاهش شدت درد بلافاصله پس از درمان و در دوره‌های پیگیری شدند. با این حال، گروه درمان ترکیبی کاهش‌ بیشتر و پایدارتری در نمرات VAS نسبت به هر یک از روش‌ها به‌تنهایی نشان داد (0/05 >p).نتیجه‌گیری: لیزر کم‌توان و CPP-ACP به ‌طور معنی‌داری سبب کاهش حساسیت عاجی شده بود. استفاده‌ همزمان از لیزر کم‌توان و CPP-ACP اثربخشی بیشتر و ماندگارتری در کاهش حساسیت عاجی نسبت به هر یک از روش‌ها به‌ تنهایی نشان داد. لذا، درمان ترکیبی به ‌عنوان یک رویکرد مؤثر و قابل ‌اعتماد در مدیریت حساسیت عاجی پیشنهاد می گردد. https://jmds.mums.ac.ir/article_27639.html مقدمه: با گسترش کاربرد لیزر در درمان ‌های دندانپزشکی، افزایش آگاهی بیماران درباره مزایا، محدودیت ‌ها و اصول ایمنی آن اهمیت ویژه ‌ای یافته است. هدف این مطالعه، طراحی و ارزیابی اثربخشی یک اپلیکیشن آموزشی مبتنی بر بازی‌وارسازی در ارتقای آگاهی و رضایت مندی بیماران بود.مواد و روش ها: این پژوهش به‌ صورت مداخله ‌ای قبل و بعد در سال ۱۴۰۳ در دانشکده دندانپزشکی مشهد انجام شد. اپلیکیشنی آموزشی شامل محتوای ویدئویی و بخش بازی تعاملی طراحی گردید. ۴۷ بیمار واجد شرایط در مطالعه شرکت کردند. سطح آگاهی بیماران، پیش و پس از مداخله با آزمون ۱۵ سؤالی چهار گزینه ‌ای و رضایت مندی آنان با پرسشنامه ۲۹ سؤالی مبتنی بر طیف لیکرت ارزیابی شد. روایی محتوایی پرسشنامه رضایت توسط تیمی از متخصصان تأیید شد و پایایی آن با  0/94 =ICCو آلفا کرونباخ= 0/97 مطلوب بود. تحلیل داده‌ ها با آزمون ‌های غیر پارامتریک من ویتنی، کروسکال والیس و ویلکاکسون انجام گرفت.یافته ‌ها: میانگین نمره آگاهی از 1/80±8/53 پیش از مداخله به 0/67±14/64 پس از مداخله افزایش یافت (0/001>p). میانگین نمره کل رضایت مندی 0/34±1/57 (از 2) بود که نشان‌ دهنده رضایت بالا از اپلیکیشن بود. بین رضایت و جنسیت بیماران یا سطح تحصیلات ارتباط معنی ‌داری مشاهده نشد (0/05 https://jmds.mums.ac.ir/article_27647.html مقدمه: هرم یادگیری میلر،­  یکی از روش های ارزیابی عمکرد بالینی فارغ التحصیلان و دانشجویان رشته­های پزشکی می­باشد که شیوه­های مختلف ارزیابی را در سطوح متفاوت از نظر حیطه­های یادگیری (شناختی، نگرشی و عملکردی) طبقه­بندی می نماید. مطالعه حاضر به تعیین یادگیری سرفصل­های اندودنتیکس مربوط به کوریکولوم دوره عمومی در فارغ التحصیلان دانشکده­های دندانپزشکی منتخب ایران براساس هرم یادگیری میلر پرداخته است.مواد و روش ها: این مطالعه توصیفی-مقطعی،­ شامل54 نفر از دندانپزشکان عمومی فارغ التحصیل شده در یک سال اخیر از دانشکده های دندانپزشکی ارومیه، تبریز ، اردبیل و علوم پزشکی تهران بود. مشخصا امکان بررسی حیطه Shows how  ( چگونگی انجام آنرا نشان می دهد) در هرم میلر ، بدلیل مشکلات و موانع موجود وجود نداشت. حیطه های Knows و Knows how، شامل ۱۵ پرسش بوده و پاسخ درست 1 نمره و پاسخ نادرست نمره صفر داشت. به منظور تجزیه و تحلیل نتایج حیطه Does ، گرافی های تصادفی ارسال شده افراد مورد مطالعه،­ تحت رتبه بندی عالی ،­ خوب،­ متوسط و ضعیف تقسیم شدند. داده های پژوهش با استفاده از آزمون های ویلکاکسون، کولموگروف-اسمیرنوف و من ویتنی بررسی شدند. (0/05=α)یافته ها: تست من ویتنی نشان داد میزان یادگیری دانشجویانی که قبلا سابقه کار کلینیکی درمان ریشه داشته­اند (در حیطه Knows و Knows how) و همچنین کسانی که قبلا سابقه شرکت در دوره­های بازآموزی­ مرتبط با درمان ریشه را داشته­اند،­  به صورت معناداری از دانشجویانی که چنین تجربه­ای نداشته­اند بیشتر بود (0/001=p) .همچنین رابطه­ قوی و معناداری بین مشغول به کار بودن در حین تحصیل و یادگیری درحیطه Does وجود نداشت (0/585=p).نتیجه گیری: دانشجویانی که قبلا سابقه کار کلینیکی و یا سابقه شرکت در دوره های بازآموزی درمان ریشه داشتند،­ نتایج بهتری در این پژوهش بدست آوردند. لازم به ذکر است جنس و مدت فعالیت بعد از فارغ التحصیلی تاثیری در نتایج پژوهش نشان نداد. https://jmds.mums.ac.ir/article_27625.html مقدمه: اختلالات تنفسی وابسته به خواب (Sleep-Related Breathing Disorders) از بیماری‌های نسبتاً شایع در کودکان محسوب می‌شوند، اما به‌علت دشواری در تشخیص، اغلب کمتر از میزان واقعی مورد توجه قرار می‌گیرند. زیرمقیاس اختلالات تنفسی وابسته به خواب در پرسشنامه خواب کودکان (Sleep-Related Breathing Disorder Subscale from Pediatric Sleep Questionnaire – SRBD-PSQ) ابزاری معتبر جهت ارزیابی اولیه کودکان است. هدف این مطالعه، ترجمه و انطباق بین‌فرهنگی پرسشنامه به زبان فارسی به‌ منظور دستیابی به ابزاری معتبر و پایا برای غربالگری بیماران بود.مواد و روش‌ها: پرسشنامه SRBD-PSQ بر اساس مراحل توصیه‌شده در دستورالعمل‌های بین‌المللی ترجمه و توسط پانلی از متخصصان بازبینی شد. پایایی پرسشنامه با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ (Cronbach’s Alpha)، ضریب همبستگی پیرسون (Pearson Correlation) و ضریب همبستگی درون کلاسی (ICC) ارزیابی شد. روایی صوری و محتوایی (Face Validity / Content Validity) نیز بر اساس نظرات هیئت متخصصان و افراد غیرمتخصص تعیین گردید.یافته ها: تمامی سؤالات موفق به کسب امتیازات قابل قبول در روایی صوری و محتوایی شدند. تحلیل پایایی، مقدار آلفای کرونباخ کلی برابر با 0/75 را نشان داد که بیانگر انسجام درونی مناسب پرسشنامه (Internal Consistency) بود. مقدار آلفای کرونباخ در حوزه‌های مختلف نسخه فارسی SRBD-PSQ بین 0/56 تا 0/76 متغیر بود. پایایی آزمون-بازآزمون (Test-Retest Reliability) در تمامی آیتم‌ها قوی گزارش شد و میزان همخوانی (Concordance) در تمام سؤالات، بیش از ۹۵ درصد بود.نتیجه‌گیری: نسخه فارسی پرسشنامه SRBD-PSQ ابزاری معتبر و پایا است که می‌تواند توسط دندانپزشکان و پزشکان برای ارزیابی اولیه و غربالگری بیماران مبتلا به اختلالات تنفسی وابسته به خواب مورد استفاده قرار گیرد. https://jmds.mums.ac.ir/article_27628.html مقدمه: بازسازی نقص‌های سگمنتال مندیبل با هدف بازگرداندن تداوم استخوانی، بهبود عملکرد (جویدن، تکلم و بلع) و حفظ کانتور صورت انجام می‌شود. فلپ آزاد فیبولا به‌دلیل فراهم کردن یک قطعه استخوانی بلند با خون‌رسانی مناسب و همچنین امکان برداشت مؤلفه بافت نرم در صورت نیاز، به‌عنوان یکی از روش‌های استاندارد برای بازسازی نقص‌های وسیع مندیبل شناخته می‌شود.گزارش مورد: بیمار مرد ۶۱ ساله در تاریخ ۱ جولای ۲۰۲۵ بستری شد و به‌دنبال نقص سگمنتال مندیبل ناشی از یک ضایعه آنکولوژیک، تحت بازسازی با فلپ آزاد فیبولا به‌صورت اوستئوسپتوکوتانئوس قرار گرفت. سی تی آنژیوگرافی (CTA) قبل از عمل، آناتومی طبیعی شریان‌های اندام تحتانی را نشان داد. طول نقص مندیبل ۱۴ سانتی‌متر بود و قطعه‌ای از فیبولا به طول ۱۴ سانتی‌متر برداشت شد و با انجام سه استئوتومی شکل‌دهی گردید. پلیت بازسازی که از قبل در محل وجود داشت، حفظ شد و فلپ با استفاده از همان پلیت فیکس گردید. طی دوره بستری پس از عمل، هیچ نشانه بالینی از اختلال در پرفیوژن فلپ مشاهده نشد. در فالوآپ ۶ ماهه، کانتور تحتانی صورت و عملکرد (بلع، تکلم و باز کردن دهان) در حد قابل قبول گزارش شد.نتیجه‌گیری: فلپ آزاد فیبولا روشی مؤثر و قابل اعتماد برای بازسازی نقص‌های سگمنتال مندیبل است و حتی در حضور پلیت بازسازی نیز، در صورت برنامه‌ریزی مناسب جراحی و رعایت اصول میکروسرجری، می‌توان به نتایج بالینی رضایت‌بخش دست یافت.