مقایسه عملکرد باندینگ سلف-اچ با روش اچ و باند (دو مرحله ای) در کارآئی فیشور سیلانت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار آسیب شناسی دهان، فک و صورت، مرکز تحقیقات دندانپزشکی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی گیلان

2 استادیار آسیب شناسی دهان، فک و صورت، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد دندانپزشکی، تهران

3 استادیار گروه اپیدمیولوژیست، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

4 دندانپزشک

چکیده

مقدمه: بیشترین محل ایجاد پوسیدگی در مولرهای دائم تازه رویش یافته پیت وشیارها هستند، در عین حال کاربرد فیشورسیلنت در این دندان‏ها به علت دشواری در کنترل رطوبت، مورد سؤال است. هدف از این مطالعه، بررسی کلینیکی کاربرد دو نوع باندینگ عاجی همراه با فیشور سیلنت در مولرهای اول تازه رویش یافته بود.
مواد و روش‏ها: این مطالعه از نوع کارآزمایی بالینی بر روی هر 4 مولر اول فک بالا و پایین در 56 کودک 7-6 ساله انجام شد. باندینگ‏های سلف-اچ (پرامپت) یا توتال-اچ (اچ-اگزایت) بدون دستکاری سطح، به طور تصادفی و به روش Split mouth در هریک از دو مولر قرینه فک بالا و پایین بکار رفتند. باندینگ‏ها در یک لایه و قبل از قرار دادن فیشور سیلنت کیور شدند. بررسی سطوح در فواصل 6 ماهه و یک ساله انجام و سیلنت‏هایی که کامل یا نسبی از دست رفته بودند مجدداً تکرار شدند. ارزیابی سیلنت‏ها بر اساس روش CCC (Color, Coverage, Caries) آنالیز داده‏ها با آزمون Wilcoxon  انجام شد.
یافته‏ها: باندینگ اگزایت از نظر گیر و پیشگیری از پوسیدگی، برتری معنی‏داری را در هر دو فک نشان داد 001/0P=. در گروه اگزایت، گیر سیلنت‏ها در فک پایین بیشتر از بالا بود (027/0P=)، در حالی که پرامپت تفاوت معنی‏داری بین دو فک نداشت. در مواردی که سیلنت به طور نسبی از دست رفته بود شدت پوسیدگی در گروه پرامپت به طرز معنی‏دار بیشتر از گروه اگزایت بود.
نتیجه گیری: براساس یافته‏های این مطالعه کاربرد روش اچ-باند (اگزایت) همراه سیلنت بر باندینگ‏های سلف اچ ترجیح دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparison of Two Bonding Systems: Self Etch Versus Etch and Rinse in Effectiveness of Fissure Sealants on Newly Erupted First Permanent Molars

نویسندگان [English]

  • Katayoun Salem 1
  • Fatemeh Shahsavari 2
  • Arash Anisian 3
  • Mehran Moradi 4
1 Assistant Professor, Oral & Maxillofacial Pathology, Dental Research Center, School of Dentistry, Guilan University of Medical Sciences, Guilan, Iran
2 Assistant Professor, Oral & Maxillofacial Pathology, Islamic Azad University, Dental Branch, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Dept of Epidemiology, School of Medical, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran
4 Dentist
چکیده [English]

Introduction: Pit and fissures are the most common affected sites of caries occurance in newly erupted first permanent molars, however effectiveness of sealants are questionable in these teeth,due to difficulties in moisture control. The purpose of this study was to evaluate and compare the impact of two different categories of dentin bonding agents on sealant performance.
Materials & Methods: 56 pairs of sealants (122 teeth) were placed bilaterally and randomly on the occlusal surface of both upper and lower first molars with either dentin bonding agent. With no preparation of the surface, Adper prompt or Excite both were applied as one layer and cured before sealant placement. Caries assessment was performed according to the CCC method (Color, Coverage, Caries) introduced by Deery et al. (2001) at 6-month intervals for 12 months. Partially or totally lost sealants were replaced at each recall visit. Data were analyzed using the Wilcoxon test.
Results: Total etch and Excite were significantly superior in both retention and caries prevention (P=0.0001). Excite showed a significantly greater retention in the mandible than maxilla (P=0.027), whilst Adpaer prompt showed no difference between the jaws.. Among the teeth whose sealants were lost, progression of caries was greater in the Adper Prompt group.
Conclusion: According to findings of this study, application of total-etch and bond is preferred to self-etch adhesives before sealant application in newly erupted first permanent molars.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Dentin bonding
  • self-etch adhesive
  • Fissure sealant
  • newly erupted first permanent molars

مقدمه

بررسی کشوری سلامت دهان و دندان در کودکان 6 و 12 ساله ایرانی نشانگر افزایش شاخص DMFT از 2/0 به 86/1 در گذر از 6 به 12 سالگی است.(1) در گروه سنی 6 تا 12 ساله، معمول‏ترین محل ایجاد پوسیدگی سطوح حاوی فرورفتگی و شیارهای اولین دندان آسیای دائم هستند و به طور معمول جهت کنترل پوسیدگی در این سطوح از فیشور سیلنت استفاده می‏شود، ولی روش‏های دیگری مانند آموزش بهداشت تمیز کردن تخصصی دندان توسط دندانپزشک در دوره رویش و کاربرد فلوراید نیز در این زمینه موفقیت آمیز بوده‏اند.(2)

در کاربرد فیشور سیلنت باید ریسک پوسیدگی ارزیابی شود زیرا عوامل متعددی در مؤثر بودن فیشورسیلنت‏ها نقش دارند که از جمله آنها علاوه بر نحوه کاربرد و همچنین ترکیب سیلنت، فرم آناتومیک شیار، تاریخچه پوسیدگی، کاربرد فلوراید، رعایت بهداشت دهان و و علاقه مندی و همکاری کودک و والدین جهت مراجعات منظم دندانپزشکی اشاره کرد.(3)

مهمترین عامل در موفقیت سیلانت‏ها، حفظ محیط عاری از رطوبت در هنگام کار است. آلودگی بزاقی، یکی از علل رایج افتادن زودرس سیلنت‏ها می‏باشد. از دست رفتن تدریجی سیلنت‏ها معمولاً به عواملی مانند سایش ناشی از نیروهای اکلوزلی سیلنت، نیروهای برشی وارد شده به دندان و شکستگی در لبه سیلنت نسبت داده می‏شود.(4)

توجه به مسئله کنترل رطوبت، در دندان‏های تازه رویش یافته از اهمیت خاصی برخوردار است زیرا این دندان‏ها به علت رویش ناکافی هنوز در مرحله فانکشن قرار ندارند که این امر به علت تجمع پلاک بر سطح دندان خطر پوسیدگی را به دنبال دارد(2) و از سوی دیگر کنترل رطوبت به علت وضعیت خاص رویشی و تراوشات لثه کوتاه بودن وستیبول و نیز همکاری محدود کودکان در این سن دشوار است. طعم ناشی از اسید و مراحل شستشوی آن نیز سبب کاهش همکاری و حرکات ناخواسته در حین کاربرد سیلنت شده و ضمن افزایش احتمال آلودگی به انجام دقیق کار لطمه می زند.(5)

برای مقابله با این مشکل کاربرد گلاس اینومر، یا استفاده از باندینگ‏های عاجی در زیر سیلنت(1) و یا ترکیبات رزینی جدید مقاوم به رطوبت پیشنهاد شده است.(7و6)

به نظر می‏رسد، گلاس اینومر به علت گیر کم و سایش زیاد، بیشتر به عنوان سیلنت‏های موقت کارآیی دارد(1) و سیلنت‏های نسل جدید مقاوم به رطوبت نیز، برای اثبات کارآیی خود به مطالعات بیشتر نیاز دارند.

با تغییرات مداوم در زمینه مواد دندانی، استفاده از باندینگ‏های سلف-اچ همراه با فیشور سیلنت توجه محققین را به سوی خود جلب کرده‏اند. گروهی از این مواد مانند ADPER™ PROMPT™ L-POP™ (تایپ 4 نسل ششم)، با همزمان کردن سه مرحله اچینگ، پرایمینگ و باندینگ ضمن حذف مرحله شستشو با کوتاه کردن زمان می‏توانند بخشی از مشکلات قبلی را برطرف نماید در انجام درمان‏های ترمیمی و نیز پیشگیری برای کودکان، انتخاب ماده مصرفی، تنها به استحکام باند این مواد بستگی ندارد، بلکه مواردی مانند سن و همکاری کودک در پذیرش درمان نیز بایستی مد نظر قرار گیرد. در مواردی که کودک در پذیرش درمان مشکل دارد یا سرعت انجام کار مهم است باندینگ‏های یک مرحله‏ای می‏توانند انتخاب مناسبی باشند.(8) استفاده از این نوع باندینگ برای درمان ترمیمی در کودکان توصیه شده است. در مورد فیشور سیلنت تحقیقات آزمایشگاهی استحکام باند برشی این مواد را مشابه با اچینگ گزارش نموده(9) ولی تحقیقات کلینیکی معدودی در این رابطه گزارش شده است.(9و8) در مورد عملکرد پرایمرهای سلف اچ بر مینای تراش نخورده اختلاف نظر وجود دارد. این مواد استحکام باند بالاتری از نسل چهارم ادهزیوها که شامل سه مرحله هستند ندارند ولی می‏توانند تقریبا مشابه آنها استحکام داشته باشند و در عین حال در حدود 60 ثانیه زمان کار را کوتاه‏تر می‏نمایند که در کار با کودکان حائز اهمیت است. AL–Sarheed MA  در مطالعه آزمایشگاهی نشان داده که کاربرد Prompt L–pop به جای اسید اچ استحکام برشی فیشور سیلنت را افزایش می‏دهد.(10)

با توجه به محدود بودن مطالعات بالینی انجام شده در این زمینه هدف از انجام مطالعه حاضر مقایسه عملکرد فیشور سیلنت از نظر گیر و حفاظت در برابر ایجاد پوسیدگی پس از کاربرد دو نوع مختلف از دنتین باندینگ شامل Excite (روش دو مرحله‏ای) و Prompt L-Pop (یک مرحله‏ای) می‏باشد.

مواد و روش‏ها

شرکت کنندگان در این مطالعه شامل 60 کودک شش و هفت ساله بودند، که بر اساس ارزیابی ریسک پوسیدگی (نیاز به انجام سیلنت تراپی داشتند و والدین آنان رضایت خود را جهت شرکت در مطالعه اعلام کرده بودند. متغیرهای مورد بررسی شامل وضعیت پوسیدگی بر مبنای شاخص CCC(11) و وضعیت پوشش سیلانت بودند، اثر سن و فک یکسان سازی شده بود. تعیین حجم نمونه با توان 80 درصد و میزان از دست رفتن 37 درصد سیلانت‏ها در سال بر مبنای یک مطالعه اولیه 58 نفر محاسبه شد.

شرایط ورود به تحقیق شامل :

  • · رویش دندان به طوری که لثه بر روی سطح دندان قرار نگرفته باشد.
  • · همکاری مناسب کودک.
  • · فقدان هرگونه پوسیدگی در مولرهای دائم بر اساس معاینه کلینیکی بود.
  • · وجود شیارهای با فرم عمیق یا پیچیده
  • · پوسیدگی مولرهای شیری 8-4 dmft=

در مواردی که سطح دیستالی لثه همطراز با مارژینال ریج دیستالی قرار داشت، تنها در صورتی که هر دو دندان آسیای اول در شرایط مشابهی قرار داشتند فردوارد مطالعه

می‏شد.

کلیه سیلنت‏ها توسط یک عمل کننده قرار داده شدند و برای ایزولیشن از رول پنبه و ساکشن استفاده گردید.

قبل از قرار دادن سیلنت ابتدا پروفیلاکسی با برس خشک انجام شد و سپس بر اساس روش راندوم بلاک یکی ازدو تکنیک باندینگ برای یک دندان آسیای اول هر فک و روش دیگر در سمت مقابل بکار رفت، می‏رفت. در گروه کنترل دندان ابتدا 15 ثانیه اچ، 10 ثانیه شستشو و سپس به ملایمت خشک می‏شد و باندینگ Excite (Ivoclar. Vivadent, Schaan. Liechtenstein) در یک لایه به مدت 20 ثانیه در سطح دندان بکار می‏رفت و پس از این زمان به مدت 3 ثانیه با پوار هوا یکنواخت می‏شد و نهایتاً به مدت 10 ثانیه با نور پلیمریزه می‏گردید.

برای گروه آزمایش از باندینگ Adper Promp L-Pop (3M ESPE, Germany) در یک لایه و در زمان 20 ثانیه استفاده شد که پس از یکنواخت کردن با پوآر به مدت 10 ثانیه نوردهی می‏شد. منبع نور دستگاه
(Ivoclar Vivadent Liechtenstein)Astralis 3® با شدت تابش mw/cm2500 بود که با فاصله دو میلیمتر و عمود بر سطح قرار می‏گرفت.

پس از انجام هر یک از روش‏های فوق فیشورسیلنت; اوپک سفید Eco-S بر اساس دستور کارخانه سازنده بکار برده شد.

اولین ارزیابی پس از 6 ماه انجام شد و در موارد نواحی دچار نقص مجدداً سیلنت اصلاح یا تکرار می‏شد. ارزیابی مجدد پس از 6 ماهه انجام می‏شد.

 نحوه ارزیابی سیلنت‏ها شامل بررسی میزان گیر (پوشش) و وقوع پوسیدگی براساس متد [1]CCC که توسط  Deery معرفی شده است(11)، انجام شد (جدول 1).

Caries, Color, Coverage Score در فواصل شش ماه و یک سال توسط مجری اول همکاری که در بکار بردن سیلانت مشارکت نداشت، انجام شد. بخش Colour جهت مطالعات اپیدمیولوژیک است به علت مشابه بودن سیلانت در همه (اوپک بودن همه سیلانت‏ها) در این مطالعه، در شاخص Colour یکسان سازی شده و حذف شد.

آزمون آماری Wilcoxon signed rank test برای آنالیز داده‏ها بکار رفت. آنالیز در سطح معنی‏دار 05/0 و توسط SPSS با ویرایش 16 انجام گردید.

یافته‏ها

تعداد 60 فرد با حداقل دو دندان قرینه مولر اول تحت درمان سیلنت تراپی بر روی مولرهای اول فک پایین قرار گرفتند. از این تعداد 56 نفر (222 دندان) مولر اول فک بالا و پایین به طور قرینه، در پیگیری شش ماهه و یک ساله که شامل بررسی سیلنت‏ها از دو جنبه پوشش و وقوع پوسیدگی بود، شرکت کردند.

پوشش سیلنت: شامل پوشش کامل (A)، پوشش بیش از 50 درصد از سطح اکلوزال (B)، پوشش کمتر از 50 درصد سطح (C)، از دست رفتن کامل سیلنت D)) ارزیابی شد (جدول 1).

نتایج Coverage پس از شش ماه اول و دوم در جداول 5-2 گزارش شده است.

 

 

 


جدول 1 : سیستم ارزیابی براساس متد CCC که توسط Deery C و همکاران ارائه شده است.

Citeria

Code

S

N

Preventive sealnt

Sealant restoration

 

 

C

T

Q

COLOUR

Clear material

Tinted material

Opaque material

 

 

A

B

C

D

COVERAGE

Sealant present on all of the fissure system

 Sealant present on>%50 of fissure system

Sealant present on<%50 of fissure system

No sealant present

 

 

0

1W

1B

2

CARIES

Surface sound , no caries

Initial enamel caries – white spot lesion

Initial enamel caries – brown spot lesion

Enamel caries

 

 

3

3P

3L

4

Dentine Caries,subdivided to:

A lesion in dentine with cavitation,if present,less than 0.5 mm in diameter

A lesion in dentine greater with cavitation,greater than 0.5 mm in diameter

Deep cavity with probable Pulpal involvement

 

 

 

 

 

 

جدول 2 : توزیع فراوانی حفظ پوشش سیلنت‏ها درمولر اول پایین پس از کاربرد دو نوع باندینگ پس از دو دوره فالوآپ

پوشش سیلنت

Coverage

اچ-اگزایت

6 ماهه اول

پرامپت

6 ماهه اول

P-value

اچ-اگزایت

6 ماهه دوم

پرامپت

6 ماهه دوم

P-value

(درصد) تعداد

(درصد) تعداد

(درصد) تعداد

(درصد) تعداد

A

(0/59) 33

(7/19)11

017/0P=

(0/25) 14

(2/7) 4

001/0P<

B

(2/23) 13

(0/25)14

(1/41) 23

(2/7) 4

C

(4/5) 3

(9/17)10

(5/12) 7

(6/19) 11

D

(5/12) 7

(5/37)21

(4/21) 12

(1/66) 37

کل

(0/100) 56

(0/100) 56

 

(0/100) 56

(0/100) 56

 

 

جدول 3 : فراوانی وقوع پوسیدگی در مولرهای اول بالا پس از کاربرد دو نوع باندینگ پس از دو دوره فالوآپ

پوسیدگی

اچ-اگزایت

6 ماه اول

پرامپت

6ماه اول

P-value

اچ-اگزایت

6 ماه دوم

پرامپت

6 ماه دوم

P-value

 

(درصد) تعداد

(درصد) تعداد

 

(درصد) تعداد

(درصد) تعداد

 

0

(3/89)50

(2/73)41

017/0P=

(2/73)41

(9/42)24

001/0P<

1W

(4/5)3

(5/12)7

(9/8)5

(9/8)5

1B

(4/5)3

(9/8)5

(3/14)8

(5/28)16

2

(0/0) 0

(6/3)2

(0/0) 0

(3/14)8

3P

(0/0) 0

(8/1)1

(0/0) 0

(6/3)2

3L

(0/0) 0

(0/0) 0

(0/0) 0

(8/1)1

 

جدول 4 : بررسی فراوانی حفظ پوشش سیلنت‏ها در مولر اول پایین پس از کاربرد دو نوع باندینگ پس از دو دوره فالوآپ

پوشش سیلنت

اچ-اگزایت

6 ماه اول

پرامپت

6 ماه اول

P-value

اچ-اگزایت

6 ماه دوم

پرامپت

6 ماه دوم

P-value

 

(درصد) تعداد

(درصد) تعداد

 

(درصد) تعداد

(درصد) تعداد

 

A

(8/60)34

(7/19)10

001/0P<

(0/50)28

(8/17)10

001/0P<

B

(1/16)9

(6/19)11

(0/25)14

(1/16)9

C

(4/5)3

(5/12)7

(1/7)4

(7/60)34

D

(7/19)11

(0/50)28

(1/16)9

(6/3)2

کل

(0/100)56

(0/100)56

 

(0/100)56

(0/100)56

 

 

جدول 5 : فراوانی وقوع پوسیدگی در مولرهای اول فک پایین پس از کاربرد دو نوع باندینگ پس از دو دوره فالوآپ

پوسیدگی

اچ-اگزایت

6 ماه اول

پرامپت

6 ماه اول

P-value

اچ-اگزایت

6 ماه دوم

پرامپت

6ماه دوم

P-value

 

(درصد) تعداد

(درصد) تعداد

 

(درصد) تعداد

(درصد) تعداد

 

0

(8/76)4

(2/48)27

000/0P<

(3/71)40

(0/34)19

001/0P<

1W

(1/7)4

(5/12)7

(6/3)2

(4/5)3

1B

(7/10)6

(1/32)18

(1/16)9

(0/32)18

2

(0/0)0

(0/0)0

(8/1)1

(0/16)9

3P

(6/3)2

(0/0)0

(4/5)3

(6/3)2

3L

(0/0)0

(4/5)3

(0/0)0

(2/7)4

رویش نیافته

(8/1)1

(8/1)1

(8/1)1

(8/1)1

کل

(0/100)56

(0/100)56

 

(0/100)56

(0/100)56

 


پوسیدگی به کدهای بالینی مختلف طبقه‏بندی شد و در هر کد مقایسه بین دو گروه صورت گرفت.

از نظر میزان حفظ سیلانت مقایسه بین دو نوع باندینگ در فک بالا در طی دو دوره فالوآپ 6 ماهه نشان داد که گروه اچ-اگزایت در فک بالا از وضعیت بهتری برخوردار است. البته با توجه به جدا بودن دو بخش مزیال و دیستال در سطح جونده مولر اول بالا حفظ بیش از 50% از سیلانت به معنای وضعیت بهتر سیلانت در مقایسه با پایین نیز می‏باشد. در فالوآپ 6 ماهه اول از نظر پوشش، گیر پرامپت تفاوتی در دو فک نشان نمی داد (325/0P=). و در فالوآپ 6 ماهه دوم گیر درمولر بالا به نحو معنی‏داری کمتر از مولر پایین بود (001/0P<).

از نظر وقوع پوسیدگی در افراد آزمون کای دو ارتباط معنی‏داری میان dmft در مولرهای شیری و وقوع پوسیدگی در هیچ یک از دو گروه اگزایت و پرامپت نشان نداد (357/0P= و 315/0(P=. براساس آزمون کای-دو ارتباط میان میزان شدت پوسیدگی و گیر سیلنت معنی‏دار بود: اچ-اگزایت 004/0P= و پرامپت 001/0P<. در افرادی که سیلنت را به طور کامل یا نسبی از دست داده بودند، شدت پوسیدگی در مورد پرامپت بیشتر بود.

بحث

بر اساس نتایج مطالعه حاضر، روش اسید اچ همراه با باندینگ Excite (نسل پنجم شامل دو مرحله: اسیداچینگ، باندینگ و پرایمینگ توأم) در مقایسه با باندینگ سلف-اچ Adper prompt عملکرد بهتری در مولرهای اول دائم تازه رویش یافته داشت. نتایج مشابهی در مورد Excite و نیز سایر باندینگ‏های سلف-اچ گزارش شده که نشانگر برتری عملکرد روش اچینگ در کاربرد سیلنت
است.(14-12) مکارم با وجود عدم مشاهده تفاوت معنی‏دار بـین
Excite و AdheSE، اگزایت را به عـلت زمـان کـار

کوتاه‏تر، ارجح می‏داند.(15)

گیر کامل سیلنت (کد A) در گروه (Etch and Excite) به طور معنی‏داری بیشتر از گروه سلف-اچ (Adper prompt) بود. با مشاهده کد D می‏توان نتیجه گرفت که احتمال کامل افتادن سیلنت نیز در گروه یک مرحله‏ای سلف-اچ (پرامپت) به طور معنی‏داری بیشتر از گروه دو مرحله‏ای است. در عین حال بررسی وضعیت وقوع پوسیدگی، برتری اگزایت را در پیشگیری از وقوع و یا پیشرفت ضایعات ایجاد شده اولیه نشان می‏داد.

Mueller بر اساس اسکن میکروسکوپیک لیزری Confocal، نشان داد باندینگ پرامپت، لایه‏ای متخلل و ناهمگن در سطح مینا ایجاد می‏کند. وجود حلال آب در این ماده، موجب عدم پلیمریزیشن کامل آن می‏شود و حتی قرار دادن دولایه‏ای نیز قادر به حفاظت از ضایعه اولیه پوسیدگی در مقابل تاثیرات اسیدها نمی باشد. برخلاف این ماده، Excite پس از یک بار استفاده بر سطح دندان، لایه یکنواخت و ضخیمی مهارکننده اکسیژنی را تشکیل می‏دهد که به طرز قابل توجهی مانع از پیشرفت ضایعه می‏شود. بر اساس این نتایج اگزایت قادر است نه تنها در بدنه ضایعه پوسیدگی (Body of Lesion) بلکه در بخش پیش‏رونده آن نیز که مواد معدنی کمتری از دست داده (Progressing front) نیز نفوذ نماید.(16)

در مطالعه حاضر باندینگ سلف-اچ در سطح مینای دستکاری نشده و به صورت تک لایه استفاده و قبل از قرارگیری سیلنت پلیمریزه گردید. Predigao به مقایسه 4 روش کاربرد آماده سازی همراه با سیلانت، شامل:
1) اچینگ با اسیدفسفریک و سپس قرار دادن سیلانت،
2) استفاده از
Adper prompt در یک لایه و پلیمریزیشن قبل از کاربرد سیلانت، 3) استفاده از Adper prompt در دو لایه و پلیمریزیشن قبل از کاربرد سیلانت، 4) استفاده از Adper prompt در یک لایه و پلیمریزیشن همزمان با سیلانت، پرداخته است. در میان این روش‏ها بیشترین استحکام باند مربوط به کاربرد Adper prompt در دو لایه و پلیمریزیشن قبل از کاربرد سیلانت بود: mpa 78/22 و کمترین مربوط به روشی مشابه با مطالعه ما یعنی استفاده از Adper prompt در یک لایه در سطح مینای دستکاری نشده و پلیمریزیشن قبل از کاربرد سیلانت بود mpa) 77/9 در روش کیور کردن همزمان با سیلانت،استحکام باند تفاوت معنی‏داری با اسید فسفریک نداشت (69/15 و 60/16 mpa).(17)

مینای دهانه و دیواره شیار از نوع مینای بدون منشور است که نسبت به اچینگ مقاوم می‏باشد. این مینا، متراکم و نامنظم بوده و به علت تخلخل کم موجب ایجاد تگ‏های رزینی کوتاه می‏شود. به نظر می‏رسد باندینگ‏های سلف-اچ به علت استحکام باند کم و ریزنشت بالا، نباید به عنوان آماده‏سازی مینا به کار روند(19و18) انجام اچینگ قبل از کاربرد باندینگ سلف-اچ نیز یکی دیگراز نکاتی است که باید مد نظر قرار گیرد.(20) در مطالعه ما پرامپت بدون اچینگ قبلی بکار برده شد. این امر می‏تواند یکی از علل کاهش موفقیت این ماده باشد. به نظر می‏رسد، بیشتر سیستم‏های سلف اچ برای ایجاد باند بالا نیاز به مینای تراش خورده دارند. استفاده از باندینگ سلف-اچ تنها در صورتی مؤثر خواهد بود که پس از اسید-اچینگ استفاده شوند. در این حالت ریز نشت به طرز معنی‏داری نسبت به مواردی که بدون اسید اچ کار شود، کاهش می‏یابد. علت این امر این است که، شاید پرایمرهای سلف اچ به تنهایی توانایی برداشت مینای بدون منشور را که پس از انجام اسید اچ برداشته می‏شود، ندارند زیرا شستشویی انجام نمی‏شود و در نتیجه این لایه مینایی از نفوذ پرایمر سلف اچ جلوگیری کرده و به همین دلیل بعضی مناطق را

اچ نشده باقی می گذارد.(20و12)

توصیـه‏های مبتنی بر شـواهد نیز، کاربرد باندینگ‏های

سلف-اچ فعلی را بدون انجام اچینگ، موجب کاهش گیر

نسبت به روش استاندارد دانسته و توصیه نمی‏کند.(19)

ترکیب باندینگ (Composition) نیز می‏تواند از عوامل تأثیرگذار در نتیجه باشد. تفاوت در ترکیب منجر به تفاوت در میزان نفوذ سیلنت به فضا‏های مویرگی سطح مینای اچ شده می‏شود. حلال ماده Adper prompt آب است. ادهزیوهایی مانند پرامپت که حلال آن‏ها آب است ممکن است نسبت به ادهزیوهایی مانند اگزایت که بر پایه اتانول قرار دارند، اثر کمتری در اتصال به مینای اچ و خشک شده داشته باشند زیرا آب برای یونیزه شدن منومرهای اسیدی لازم است و در عین حال با منومرهای رزینی رقابت می‏کند، در حالی که حلال Excite الکل است و حلال‏های الکلی مانند اتانول قادرند هر نوع رطوبت باقی مانده بر سطح اچ شده را از بین برده و منومرهای رزینی را با سطح تطابق دهند. وجود آب زیاد همچنین ممکن است سبب رقیق شدن منومر رزینی و کاهش کارایی آن شود.(18)

در باندینگ‏های سلف اچ، استحکام باند گزارش شده در مطالعات Invitro به مرور زمان و در اثر تماس با رطوبت و ترمو سیکلینگ کاهش می‏یابد. این باندینگ‏ها در صورتی که مانند آنچه در مورد فیشور سیلنت رخ می‏دهد، توسط کامپوزیت حمایت نشوند، از استحکام باند ضعیفی برخوردارند. در اینجا جذب آب از محیط خارج سبب وقوع پدیده Osmotic Blistering می‏شود که در این پدیده رزین فیشور سیلنت مانند غشای نفوذپذیری عمل می‏کند که اجازه می‏دهد آب محیط خارج توسط منومرهای هیدروفیل اسیدی موجود در باندینگ جذب و سبب تخریب آن شود.(20)

در مطالعه ما میزان از دست رفتن نسبی یا کامل سیلنت در هر دو گروه مشایه برخی تحقیقات(17) و پایین‏تر از نتایج برخی تحقیقات بود. به طور مثال Dukie موفقیت یکساله اگزایت همراه با فیشورسیلنت Helio seal را 9/75% و همراه با Tetric Flow 3/83% گزارش کرده است.(21)

یکی از علل تفاوت در نتایج متفاوت بودن معیار‏های ارزیابی در مطالعات است و علت دیگر چنان که قبلاً ذکر شد انتخاب جمعیت مورد مطالعه ما است که تحت عنوان «گروه دشوار برای کاربرد سیلنت» شناخته می‏شوند.(18) رفتار کودک، آلودگی بزاقی و تغییرات مشخص ظاهری در مینا به صورت ایجاد ضایعات اولیه پوسیدگی از ریسک فاکتورهای شکست سیلانت سطوح جونده هستند.(22) ولی Feigle در مطالعه‏ای مشابه با تحقیق ما، مهمترین ریسک فاکتور را وضعیت رویشی دندان‏ها می‏داند.(23)

و پس از یک سال کد بالینی صفر (فقدان پوسیدگی) در 2/73% موارد در فک بالا و 71% موارد در فک پایین، همراه باندینگ توتال اچ-(اگزایت) گزارش شد که با وضعیت گیر سیلنت هماهنگی دارد. دو کد بعدی که شامل پوسیدگی اولیه و برگشت‏پذیر مینایی هستند (جدول 3 و5، کد 1W,1B)، پس از یک سال برای مولرهای فک پایین مجموعاً در 7/19% موارد از گروه اچ و 4/37% از گروه پرامپت مشاهده شدند که نشانگر تأثیر معنی‏دار همراه با روش توتال اچ است. مقایسه کد‏های بالینی 2 و 3 (که نشانگر وقوع پوسیدگی کلینیکی در مینا و عاج هستند) پس از یک سال نشان دادند که میزان وقوع پوسیدگی در گروه اگزایت در موارد از دست رفتن سیلنت به طرز معنی کمتر از ادپر پرامپت بود (جدول 5 و 3).

Feigle در مقایسه باندینگ‏های عاجی قبل از سیلنت، کـاربرد انواع تک بـطری (نسل پنجم) را سبب حـفاظت

شیارها و ریسک خطر (Hazard Ratio) پوسیدگی به 53/0 در سطوح جونده و 32/0 به میزان کمتر در سطوح صاف در مقایسه با موارد فاقد باندینگ می‏داند.(23)

در آخر، هدف این مطالعه یکسان‏سازی متغیرهای مختلف مؤثر بر سیلنت مانند رفتار، فرم شیار، وضعیت رویشی (از نظر احتمال آلودگی با بزاق) و پوسیدگی زمینه‏ای بود تا به مقایسه تأثیر دو نوع باندینگ بر کارآیی فیشور سیلنت بپردازد. بر اساس یافته‏های این مطالعه، با وجود شواهد مربوط به یافته‏های خارج دهانی مبنی بر مزایای باندینگ سلف اچ از نظر استحکام باند و pH(17)، عملکرد آنها در محیط دهان مورد سؤال است، به طور مثال Atash استحکام باند برشی Adper Prompt به مینا را 9/16 و pH آن را 4/0 گزارش کرده و اچینگ حاصله را مشابه اسیدفسفریک می‏داند(8) در حالی که به نظر می‏رسد عملکرد متفاوتی از این ماده در دهان ایجاد می‏شود، به طوری که روش اچ-باند همراه با باندینگ اگزایت، در دندان‏های تازه رویش یافته از برتری قابل توجهی برخوردار است.

نتیجه گیری

براساس یافته‏های این مطالعه کاربرد روش اچ-باند (اگزایت) همراه سیلنت بر باندینگ‏های سلف اچ ترجیح دارد.

تشکر و قدردانی

با تشکراز جناب آقای دکتر محمدجوادخرازی فر که در آنالیز آماری این تحقیق ما را راهنمایی  نمودند و سپاس از تمامی کسانی که در اجرای این طرح ما را یاری نمودند.

 
  1. Samadzadeh H. Oral health situation of iranian children (O.H.S.I.C) 2003-2004. Ministry of Health and Medical Education. Deputy For Health. Oral Health Bureau Rasht 2008. P. 1-2.
  2. Mejare I, Raadal M, Espelid I. Diagnosis and management of dental caries, In: Koch G, Poulsen S. Pediatric Dentistry, clinical Approach. 2nd ed. Copenhagen: Blackwell 2009. 128-30.
  3. Gomes-Silva JM, Torres C, Contente M, Oliveira M, Palma RG, Borsatto M. Bond strength of a pit-and-fissure sealant associated to etch and-rinse and self-etching adhesive systems to saliva-contaminated enamel: Individual vs, simultaneous light curing. Br Dent J 2008; 19(4): 1-7.
  4. Bravo M, Osorio E, Garcia-Anllo I, Llodra JC, Baca P. The influence of dft index on sealant success: A 48 month survival analysis. J Dent Res 1996; 75(2): 768-74.
  5. Karami nougoorani M, Javadinejad S, Homayounzadeh M. Comparison of 3 adhesives: Singlebond, Ibond and Ahese on salivary contaminated enamel. Journal of Dental School Shahid Beheshti University of Medical Sciences 2009; 27(4): 197-204. (Persian)
  6. Feigel RJ, Musherure P, Gillespie B, LevyPalack M, Quelhas I, Hebling J. Improved sealant retention with bonding agents: A Clinical Study of Two-bottle and Single-bottle Systems. J Dent Res 2000; 79; 1850.
  7. Strassler HE. Pit and fissure sealants. 2009; [9screens] Available at: http://d3e9u3gw8odyw8.cloudfront.net/pit_fissure_sealants.pdf. Accessed July 2, 2010.
  8. Atash R, Van den Abbeele A. Bond strengths of eight contemporary adhesives to enamel and to dentin: An invitro study on bovine primary teeth. Int J Paediatr Dent 2005; 15(4): 264-73.
  9. Al-Sarheed MA. Evaluation of shear bond strength and SEM observation of all-in-one self-etching primer used for bonding of fissure sealants. J Contemp Dent Pract 2006; 7(2): 9-16.
  10. Smallridge J. UK National Clinical Guidelines in Paediatric Dentistry: Use of fissure sealants including management of the stained fissure in first permanent molars. Int J taediatr Dent 2010.  
  11. Deery C, Fyffe HE, Nugent ZJ, Nuttall NM, Pitts NB. A proposed method for assessing the quality of sealants-the CCC Sealant Evaluation System. Community Dent Oral Epidemiol 2001; 29 (2): 83-91.
  12. Cehreli ZCGungor HC. Quantitative microleakage evaluation of fissure sealants applied with or without a bonding agent: Results after four-year water storage in vitro. J Adhes Dent 2008; 10(5): 379-84.
  13. Kallenos TN, Al-Badawi E, White GE. An invitro evaluation of microleakage in class I preparations using 5th, 6th, 7th generation composite bonding agents. J Clin Pediatr Dent 2005; 29(4): 323-8.
  14. HanningM, Grafe A, Atalay S, Bott B. Microleakage and SEM evaluation of fissure sealants placed by use of self-etching priming agents. J Dent 2004; 32(1): 75-81.
  15. Makarem A, Ebrahimi M, Sadeghipoor F. Comparison of two different bonding agents on clinical performance of fissure sealants. Journal of Dentistry Tehran University of Medical Sciences 2007; 4(4): 149-54.
  16. Mueller J, Meyer-Lueckel H, Paris S, Hopfenmuller W, Kielbassa AM. Inhibition of lesion progression by the penetration of resins in vitro: Influence of the application procedure. Oper Dent 2006; 31(3): 338-45.
  17. Perdigao J, Fundingsland JW, Durate S JRL, Opes M. Microtensile adhesion sealants to intact enamel. Int J Paediatr Dent 2005;15(5): 342-8.
  18. Burrow MF, Burrow JF, Makinson OF. Pits and fissures: Etch resistance in prismless enamel walls. Aus Dent J 2001; 46(4): 258-62.
  19. Beauchamp J, Caufield PW, Crall JJ, Donly KJ, Feigal R, Gooch B, et al. Evidence-based clinical recommendations for the use of pit-and-fissure sealants: A report of the American Dental Association Council on Scientific Affairs. Dent Clin North Am 2009; 53(1): 131-47.
  20. Ernst CP. Positioning self-etching adhesives: Versus or in addition to phosphoric acid etching? J Esth Rest or Dent 2004; 16(01): 57-69. 
  21. Dukic WGlavina D. Clinical evaluation of three fissure sealants: 24 month follow-up. Eur Arch Paediatr Dent 2007; 8(3): 163-6.
  22. Mitchell C. Dental Materials in Operative Dentistry. 1st ed. London: Quintessence Pub Co; 2008. P. 36-45.
  23. Feigal RJ, Musherure P, Gillespie B, LevyPolack M, Quelhas I, Hebling J. Improved sealant retention with bonding agents: A clinical study of two-bottle and single-bottle systems. J Dent Res 2000; 79(11): 1850-6.