بررسی میزان آگاهی و مهارت تشخیصی دندانپزشکان عمومی شاغل در استان خراسان رضوی (ایران) در مورد بیماری‏های شایع دهان در سال های 88-1387

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار بیماری‏های د‏هان، فک و صورت، مرکز تحقیقات دندانپزشکی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد

2 دانشیار بیماری‏های د‏هان، مرکز تحقیقات بیماری‏‏های د‏هان، فک و صورت، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد

3 دانشجوی دندانپزشکی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد

4 دندانپزشک

چکیده

مقدمه: تشخیص مناسبو سریع بیماری های مخاط دهان باعث ارتقاء سطح بهبود پیش آگهی آنها می شود. متاسفانه به جهت تشابه بسیار بالینی، ضایعات دهانی در بسیاری موارد نادرست تشخیص داده می‏شوند. دندانپزشکان عمومی دارای نقش بسیار مهمی در تشخیص اولیه و درمان بیماری های شایع حفره دهان می باشند، بنابراین ارزیابی دانش و مهارت آنها اهمیت ویژه ای دارد. هدف این مطالعه ارزیابی دانش و مهارت تشخیصی ضایعات شایع مخاط دهان در میان دندانپزشکان عمومی استان خراسان رضوی می باشد.
مواد و روش‏ها: این یک مطالعه مقطعی است که بر روی 260 دندانپزشک با کمک یک پرسشنامه مصور طراحی گردید و دانش و مهارت تشخیصی آنها در ارتباط با بیماری  های شایع دهان مورد بررسی قرار گرفت و پاسخ ها با نرم افزار SPSS مورد تحلیل قرار گرفت.
یافته‏ها: از میان 260 دندانپزشک، 257 نفر در مطالعه شرکت کردند و متوسط نمره آگاهی دندانپزشکان شاغل در مشهد و سایر شهرها به ترتیب 03/3 و 94/2 و متوسط نمره مهارت تشخیصی دندانپزشکان شاغل در مشهد  و سایر شهرها به ترتیب 24/2 و 97/1 بود.
نتیجه‏گیری: متوسط نمره آگاهی دندانپزشکان شاغل در مشهد و سایر شهرستان‏ها تفاوت معنی‏داری نداشت، ولی بین متوسط نمره تشخیصی این دو گروه این اختلاف معنی‏دار بود و مهارت تشخیصی دندانپزشکان شاغل در مشهد بهتر بود. در مجموع مهارت تشخیصی افراد مورد مطالعه از حد مطلوب پایین‏تر بود، لذا توصیه می شود دوره بازآموزی بیشتری در زمینه بیماری‏های دهانبرای دندانپزشکان عمومی باید طراحی  و اجرا گردد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Knowledge and Diagnostic Skill of General Dentist in Khorasan Province (Iran) toward Oral Common Diseases in 2009-10

نویسندگان [English]

  • Javad Sarabadani 1
  • Atessa Pakfetrat 2
  • Zahra Delavarian 2
  • Zahra EbrahimiNik 3
  • AmirHossein Nejat 3
  • AmirGholi KamelBoron 4
1 Assistant Professor of Oral Medicine, Dental Research Center, School of Dentistry, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran.
2 Associate Professor of Oral Medicine, Oral & Maxillofacial Diseases Research Center, School of Dentistry, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran.
3 Student of Dentistry, Student Research Committee, School of Dentistry, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran.
4 Dentist
چکیده [English]

Introduction: Proper and prompt diagnosis of oral mucosal diseases improves their prognosis level and therapy, but unfortunately these lesions are often misdiagnosed because of their clinical features resemblance. General dentists are important in early diagnosis and treatment of common oral diseases, therefore assessing their knowledge and practice is crucial. The aim of this study was to assess knowledge and skill of general dentists toward common oral lesions in Khorasan Razavi Province.
Materials & Methods: A cross-sectional survey was conducted on 260 dentists using an illustrated questionnaire. Knowledge and diagnostic skill of oral diseases were assessed and the responses were analyzed by SPSS software.
Results: Of the 260 dentists surveyed, 257 responded. The mean knowledge score of the dentists working in the city of Mashhad and other cities was 3.03 and 2.94; and the average of diagnostic skill was 2.024 and 1.97, respectively.
Conclusion: There was no significant difference between two groups regarding knowledge score but the difference was significant in diagnostic skill. General dentists working in the city of Mashhad had better results in diagnostic skill significantly. Considering the overall low diagnostic skill score, it is recommended to schedule more workshops toward common oral diseases for general dentists.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Knowledge
  • diagnostic skill
  • Oral Medicine
  • general dentist

مقدمه

بیماری‏های مخاط دهان از جمله بیماری‏های شایعی است که به علت تنوع در تظاهرات و نیز مشابهت بسیار زیاد بین ضایعات مختلف، همیشه به عنوان یکی از چالش برانگیزترین مسائل در دندانپزشکی مطرح بوده است.(1) از طرفی سازمان بهداشت جهانی (WHO) آموزش بهداشت را مجموعه آگاهی‏ها و تجربیاتی می‏داند که رفتارهای بهداشتی افراد با کسب آنها و متناسب با آنها تغییر مییابد(2)از آنجایی که این مسئله دارای چهار مرحله آگاه شدن، باور کردن، عمل کردن و عادت کردن می‏باشد، بنابراین برای برنامه‏ریزی صحیح در زمینه بهداشت و پیشگیری، اصل مهم در نظر گرفتن سطح اطلاعات و آگاهی افراد یعنی ارزیابی مرحله اول از روند ایجاد آموزش بهداشت در افرادی که می‏خواهند این آموزش‏ها را به مردم منتقل کنند، می‏باشد(5-3)در همین راستا دانستن اطلاعات کافی و مفید از بافت نرم و طبیعی دهان و تغییرات طبیعی آناتومیک که نیاز به درمان ندارند و نیز آگاهی علمی و به روز از ضایعات بدون علامت پیش سرطانی که بسیاری از اوقات نادیده گرفته می‏شوند می‏تواند نقش به سزایی در یک تشخیص زودهنگام و صحیح داشته باشد.

 تشخیـص‏های نادرست همـچون نسبت دادن آفت یا ضایعه تروماتیک به یک ضایعه ظاهراً مشابه ولی بدخیم SCC و به دنبال آن درمان‏های نامطلوب می تواند منجر به خسارات جبران ناپذیری به بیمارانی که وقت را از دست داده‏اند شود.(6) از آنجا که در چرخه تشخیص و درمان بیماری‏های دهان، دندانپزشکان اولین و مهمترین نقش را به عهده دارند بنابراین میزان آگاهی و مهارت تشخیصی آنها در خصوص انواع و اقسام بیماری‏های مخاط لازمه قبول مسؤلیت درمان است.

بازخورد هرگونه تحقیقی که درباره شناخت میزان آگاهی و مهارت تشخیصی دندانپزشکان انجام می‏شود مسلماٌ در جهت ارتقای آگاهی‏های علمی و تخصصی آنان مؤثر خواهد بود و قدرت تشخیصی بهتر و مطلوب‏تر آنان را در پی خواهد داشت. بدیهی است یکی از بهترین روش‏های ارزشیابی دندانپزشکان در هر شهر انجام این نوع تحقیقات می‏باشد تا ضمن شناخت وضعیت موجود زمینه مناسبی برای برنامه‏ریزی در مورد آموزش پیشگیری و درمان بیماری‏های دهان ارائه نمود. لازم به ذکر است که تا به حال مطالعه‏ای که همزمان به بررسی «آگاهی» و «مهارت تشخیصی» دندانپزشکان شاغل در مورد بیماری‏های دهان بپردازد در ایران انجام نشده است.

مـطالعه حاضر با هدف بررسی بیش‏تر و دقیق‏تر میزان آگاهی و مهارت تشخیصی دندانپزشکان عمومی شاغل در استان خراسان رضوی در زمینه بیماری‏های رایج دهان می‏باشد تا با آگاهی یافتن از ایرادهای تشخیصی دندانپزشکان نسبت به ارائه راهکارهایی جهت رفع این کمبود‏ها اقدام گردد.

مواد و روش‏ها

در این مطالعه تحلیلی مقطعی با توجه به تعداد کل افراد جامعه مورد بررسی (تمامی دندانپزشکان عمومی شاغل در استان خراسان رضوی) و در اختیار داشتن امکانات مناسب جهت نمونه‏گیری و برای بالا بردن اطمینان استنباط‏های آماری حدوداً 20% از هر گروه مورد سنجش قرار گرفتند یعنی 260 نفر از دندانپزشکان عمومی فارغ‏التحصیل.

اطلاعات مورد نیاز از آگاهی و مهارت تشخیصی نمونه‏ها از طریق پرسشنامه‏ای شامل 4 سوال در زمینه آگاهی‏سنجی و 11 سوال مربوط به سنجش مهارت تشخیصی به دست آمد. حداقل امتیاز هر سؤال آگاهی 1 و حداکثر 4 امتیاز بود. در حیطه مهارت تشخیصی در صورت تشخیص صحیح 4 امتیاز در صورت تشخیص نادرست صفر امتیاز و در صورت عدم پاسخ به سؤال 1 امتیاز لحاظ گردید. در انتها برای هر فرد مجموع امتیازات سؤال‏های آگاهی و مهارت به تفکیک جمع گشته، تقسیم بر تعداد سؤال‏های مربوطه گردید. سپس میانگین به دست آمده را به سه گروه، «ضعیف»، «متوسط» و «بالا» تفسیر شد.

این پرسشنامه توسط متخصصین گروه بیماری‏های دهان دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد مورد استانداردسازی قرار گرفته و از جهت روایی نیز مورد پذیرش قرار گرفت. همچنین با روش Test-reTest پایایی مناسبی (74 درصد) به دست آورد. پرسشنامه در محل مطب دندانپزشکان توزیع گشته و با نظارت خود محققین و با ذکر این نکته که اطلاعات شخصی کاملاً محرمانه باقی خواهند ماند تکمیل و جمع‏آوری گردید. داده‏ها توسط جداول توزیع فراوانی و شاخص‏های پراکندگی از مرکز توصیف گردید و برای تحلیل و آنالیز داده‏ها از آزمون‏های Mann-Whitney و Kolmogrov-Smirnov استفاده شد.

یافته‏ها

از مجموع 257 پرسشنامه پخش شده توسط محققین، 13 مورد به علت عدم کامل بودن پرسشنامه حذف گردید و تعداد 244 پرسشنامه مورد قبول از 135 دندانپزشک مرد و 109 دندانپزشک زن پذیرفته شد. میانگین سن افراد مورد مطالعه 13/37 سال بود و به طور متوسط 9 سال از مدت زمان فارغ‏التحصیلی آنها می‏گذشت، همچنین میانگین مدت زمان اشتغال به کار 07/8 سال بود  (جدول 1).

میانگین و انحراف معیار نمره آگاهی در افراد شاغل در مشهد 756/0±03/3 و در افراد شاغل در شهرستان‏های استان خراسان رضوی 669/0±94/2 به دست آمد. بنابراین با توجه به 084/0P= تفاوت معنی‏داری بین این دو گروه از لحاظ آگاهی مشاهده شد (نمودار 1).

طبق پاسخ‏های داده شده به سؤالات، بیش از 50 درصد دندانپزشکان نسبت به نحوه آموزش بیماری‏های شایع دهان کاملاً موافق بوده اما حاضر به شرکت در برنامه‏های بازآموزی جهت کسب امتیاز سالیانه نبودند (جدول 2 و 3).

 

                                          سایر شهرستان های استان خراسان رضوی        مشهد

شهرستان محل خدمت

 

نمودار 1 : نمودار جعبه‏ای وضعیت متوسط نمرۀ آگاهی در گروه‏های تحت مطالعه


 

 

 جدول 1 : شاخص‏های آماری مرتبط با سن، مدت زمان اشتغال بکار و مدت زمانی که از فارغ التحصیلی افراد گذشته است

نام متغیر

کمترین مقدار

(سال)

بیشترین مقدار

(سال)

دامنه تغییرات

(سال)

میانگین

(سال)

انحراف معیار

سن

24

66

42

13/37

95/7

مدت زمان اشتغال بکار

0

38

38

07/8

29/6

مدت زمان گذشته از فارغ التحصیلی

1

38

37

9

55/6

 

 

جدول 2 : توزیع فراوانی پاسخ به سوال " آیا آموزش بیماری‏های شایع مخاط دهان در دوره‏های بازآموزی برای دندانپزشکان یک ضرورت می‏باشد؟"

نام متغیر

دندانپزشکان شاغل در مشهد

دندانپزشکان شاغل در سایر شهرستان‏ها

درصد

تعداد

درصد

تعداد

نمی دانم

5/4

4

2/2

2

کاملاً مخالف

5/1

2

2/2

2

موافق

9/57

41

6/7

7

کاملاً موافق

6/34

79

0/62

57

مخالف

5/1

7

1/26%

24

کل

100

133

100%

92

جدول 3 : توزیع فراوانی پاسخ به سوال " (آگاهی) آیا تمایل دارید جهت کسب امتیاز سالانه در دوره‏های بازآموزی بیماری‏های دهان برای دندانپزشکان شرکت نمائید؟"

نام متغیر

تعداد

درصد

بلی

27

3/20

خیر

106

7/79

کل

133

0/100

 

 میانگین نمره مهارت دندانپزشکان شاغل در مشهد 24/2 (انحراف معیار: 71/0) به دست آمد و در دندانپزشکان شاغل در سایر شهرستان‏های استان خراسان رضوی 97/1 (انحراف معیار: 718/0) به دست آمد. بنابراین تفاوت بین مهارت تشخیصی این دو گروه با 007/0P= معنی‏دار بود (نمودار 2).

میزان درصد پاسخ‏های صحیح دندانپزشکان به تفکیک نوع ضایعات در جدول 4 آورده شده است.

در شهرستان‏های استان خراسان رضوی (به غیر از مشهد) میانگین نمره مهارت تشخیصی زنان 12/2 و مردان 85/1 به دست آمد. لذا با توجه به 015/0P= می‏توان گفت ادعا کرد که مهارت تشخیصی زنان به صورت قابل توجهی از مردان بیشتر است.

 نتایج همچنان نشان داد که در بین زنان یا مردان دندانپزشک شاغل در مشهد تفاوت معنی‏داری از نظر آگاهی (47/0P=) یا مهارت تشخیصی (21/0P=) وجود نداشت.

آزمون‏های ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که آگاهی و مهارت تشخیصی مستقل از مدت زمان فارغ‏التحصیلی می‏باشند. (P به ترتیب 093/0 و 839/0 به دست آمد)

 


 

                                      سایر شهرستان های استان خراسان رضوی            مشهد

شهرستان محل خدمت

 

نمودار 2 : نمودار جعبه‏ای وضعیت متوسط نمره مهارت تشخیصی در گروه‏های تحت مطالعه

جدول 4 : درصد پاسخ به سوالات مهارت تشخیصی بر اساس طبقه بندی نوع ضایعات مربوط به دندانپزشکان شاغل در شهرستان مشهد و
سایر شهرستان‏های استان خراسان رضوی

نوع ضایعه

شاغلین شهرستان مشهد

شاغلین سایر شهرستان‏های استان

درصد پاسخ‏های درست

درصد پاسخ‏های نادرست

درصد نمی‏دانم

درصد کل

درصد پاسخ‏های درست

درصد پاسخ‏های نادرست

درصد نمی‏دانم

درصد کل

ضایعات سفید و قرمز

8/65

9/28

3/5

0/100

0/48

6/45

4/6

0/100

بدخیمی

15/63

7/32

15/4

0/100

3/66

0/31

7/2

0/100

پیگمانته

2/52

0/41

8/6

0/100

9/48

41/43

7/7

0/100

زخمی

9/50

3/44

8/4

0/100

3/41

2/54

5/4

0/100

اگزوفیتیک

6/40

4/56

0/3

0/100

8/35

0/62

2/2

0/100

نورولوژیک

3/38

9/48

8/12

0/100

0/25

8/59

2/15

0/100

 

بحث

مطالعات زیادی در مورد میزان آگاهی، مهارت تشخیصی، نگرش و عملکرد دندانپزشکان در ارتباط با بیماری‏های دهان و دندان در دسترس نیست اما آنچه در مطالعات مشابه، محققان به دنبال آن بوده‏اند یافتن راه‏های مؤثر در جهت ارائه هرچه بهتر خدمات دندانپزشکی بوده است. به طور طبیعی انتظار می‏رود که دندانپزشکان از تازه‏ترین و بیشترین معلومات در حد ممکن در مورد بیماری‏های دهان برخوردار باشند بدین منظور پس از فراغت تحصیل هم نیاز است که میزان آگاهی و مهارت تشخیصی آنها کنترل گردد مطالعه حاضر با این هدف، میزان آگاهی و مهارت تشخیصی 260 نفر (20%) از دندانپزشکان عمومی شاغل در استان خراسان رضوی در مورد بیماری‏های شایع دهان را بررسی کرده است. نمرات به دست آمده در این تحقیق نزدیک به حداقل قابل قبول (جدول 1) به نظر می‏رسد. در تحقیق حاضر میانگین مهارت تشخیصی دندانپزشکان شاغل در مشهد و سایر شهرستان‏ها 48% بوده است. که این یافته با نتایج مطالعه زارعی و همکاران که در سال 2004 که مهارت تشخیصی دندانپزشکان شرکت‏کننده در چهلمین کنگره بین المللی انجمن دندانپزشکی ایران را مورد بررسی قرار دادند، بسیار نزدیک است. در مطالعه زارعی مهارت تشخیصی دندانپزشکان 45% گزارش گردیده است.(7)

طبق نتایج به دست آمده متوسط نمرات سطح آگاهی دندانپزشکان عمومی شاغل در مشهد و سایر شهرستان‏های استان تفاوت معنی‏داری ندارد؛ درحالی که متوسط نمره مهارت تشخیصی دندانپزشکان عمومی شاغل در مشهد (24/2) از سایر شهرستان‏های استان خراسان رضوی (97/1) به مراتب بالاتر است، بنابراین جهت پیشگیری از مشکلات و حوادث ناگوار احتمالی در قبال درمان‏های نادرستی که به خصوص توسط دندانپزشکان شاغل در سایر شهرستان‏ها ممکن است انجام شود از هم اکنون باید اقدام مقتضی را به عمل آورد.

طبق جـدول 3 بیش از 50 درصد دندانپزشکان (9/57 درصد دندانپزشکان شاغل در مشهد و 62 درصد دندانپزشکان سایر شهرستان‏ها) در پاسخ به این سوال که آیا آموزش بیماری‏های شایع مخاط دهان در دوره‏های بازآموزی برای دندانپزشکان یک ضرورت می‏باشد کاملاً موافق بودند. این حاکی از آن است که دندانپزشکان عمومی وقتی در محیط‏های کاری یا مطب با بیمارانی که ضایعات دهانی دارند مواجه می‏شوند عملاً دچار مشکلات و سرگردانی می‏شوند و ضعف خود را در مورد تشخیص و درمان این بیماران احساس می‏کنند؛ بنابراین آموزش بیماری‏های شایع مخاط دهان را به عنوان یک ضرورت احساس می‏کنند.

 از طرفی طبق جدول 4 مبنی بر اینکه آیا تمایل دارید جهت کسب امتیاز سالانه در دوره بازآموزی بیماری‏های دهان برای دندانپزشکان شرکت نمائید 7/79% جواب خیر و 3/20% جواب بلی داده‏اند؛ این بدین معناست که دندانپزشکان برای شرکت در دوره‏های بازآموزی و کسب امتیاز سالانه تمایل نشان نمی‏دهند که از این موضوع می‏توان چندین مسئله را استنباط کرد اول اینکه دندانپزشکان احساس می‏نمایند که شرکت در دوره‏های بازآموزی از جنبه آموزشی اثرات چندان مفیدی ندارد و برنامه‏های آموزشی متناسب با وقتی که می‏گذارند مثمرثمر نیست. دوم اینکه شرکت در دوره‏های بازآموزی تداخل با مطب داری و مشکلات کسب و کار آنها به وجود می‏آورد و مشکلات سفر از شهرستان‏ها را نیز می‏توان بر آن افزود و سوم اینکه بسیاری از دندانپزشکان به خصوص آنها که مدتی از اشتغال آنها گذشته است و در مشهد شاغل هستند نیاز به امتیازات بازآموزی ندارند، بنابراین آموزش را به عنوان یک اصل کلی و یک ضرورت قبول دارند اما تمایل به شرکت در دوره‏های بازآموزی را ندارند. بنابراین جا دارد که مسئولین امور آموزشی به شکل اصولی و اساسی نحوه برگزاری برنامه‏های علمی پربار و نوین را پیگیری نمایند.

در تحقیق حاضر نقاط قوت و ضعف و چالش‏ها در زمینه‏های مختلف بیماری‏های دهان به تفکیک بررسی شد، طبق جدول 5 دندانپزشکان شاغل در مشهد بیشترین نمره مهارت را در زمینه تشخیص ضایعات سفید و قرمز بدست آوردند (8/65 درصد پاسخ صحیح) و دندانپزشکان شاغل در سایر شهرستان‏ها در زمینه ضایعات بدخیمی بیشترین مهارت تشخیصی را به دست آوردند (3/66 درصد پاسخ صحیح). در هر دو گروه کمترین درصد پاسخ صحیح مربوط به تشخیص ضایعات اگزوفیتیک (6/40 درصد دندانپزشکان شاغل در مشهد و 8/35 درصد دندانپزشکان شاغل در سایر شهرستان‏ها) و ضایعات نورولوژیک (3/38 درصد دندانپزشکان شاغل در مشهد و 25% دندانپزشکان شاغل در سایر شهرستان‏ها) بوده است که این نتایج لزوم تمرکز بیشتر برنامه‏های آموزشی بر آموزش نحوه تشخیص ضایعات اگزوفیتیک و نورولوژیک را آشکار می‏کند.

در این مطالعه مهارت تشخیصی کلیه دندانپزشکان در زمینه ضایعات بدخیمی متوسط رو به بالا به دست آمده است (1/63% دندانپزشکان شاغل در مشهد و 3/66% دندانپزشکان شاغل در سایر شهرستان‏های استان سوالات مربوط به بدخیمی را درست پاسخ داده بودند). مطالعات مشابهی در این زمینه انجام شده است از جمله در مطالعه‏ای که توسط ثقفی و همکاران جهت بررسی میزان آگاهی دندانپزشکان عمومی در ارتباط با سرطان دهان در دانشکده دندانپزشکی مشهد در سال 2007 انجام شد(8)، 91% دندانپزشکان شایع‏ترین نوع سرطان دهان، 25% نمای اولیه سرطان دهان و 35% شایع‏ترین جایگاه آن را می‏شناختند. همچنین در مطالعه‏ای که توسط Leao در سال 2005 در برزیل انجام شد نشان داده شد که میزان آگاهی دندانپزشکان از سرطان دهان از حد مورد انتظار کمتر است.(9)

شاید دلیل تمرکز شمار بسیاری از تحقیقات به این مسئله این است که دندانپزشکان عمومی علاوه بر درمان دندان‏ها (اندو، ترمیم، کرون) وظیفه مهم‏تر و شاید در اولویت بیشتری دارند و آن معاینه مخاط و بافت نرم داخل دهان در درجه اول و شناخت و مهارت بیشتر نسبت به بیماری‏های دهان است، اگرچه یافته‏های این مطالعه میزان آگاهی و مهارت تشخیصی دندانپزشکان را در حد قابل قبول نشان داد ولی ایده‏آل و مطلوب نبود. بنابراین پیشنهاد می‏شود دوره‏های بازآموزی و برنامه‏های علمی با تاکید بیشتر بر نقاط ضعف دنداپزشکان برگزار گردد. به هر حال مشکلات موجود در زمینه شناخت، آگاهی و مهارت تشخیص دندانپزشکان از بیماری‏های دهان، ارجاع به موقع و رابطه تنگاتنگ دندانپزشکان با بخش بیماری‏های دهان دانشکده را می‏طلبد. همچنین ارجاع بیماران از شهرستان‏ها و مطب‏ها به بخش بیماری‏های دهان هرچه سریع‏تر باید انجام شود و از تاخیر در این مورد بایستی خودداری شود. از آنجایی که این مطالعه فقط در استان خراسان رضوی انجام شده است نتایج قابل تعمیم به کل کشور نیست بنابراین جا دارد مطالعات مشابهی با حجم نمونه بیشتر در چندین نقطه از سطح کشور انجام شود تا بتوان آمار دقیق‏تر و قابل تأمل‏تری به دست آید و راهکارهای لازم را در جهت بهبود آن ارائه نمود.

نتیجه گیری

متوسط نمره آگاهی دندانپزشکان شاغل در مشهد و سایر شهرستان‏های استان تفاوت معنی‏داری نداشت ولی بین متوسط نمره مهارت تشخیصی این دو گروه اختلاف معنی‏داری داشت و مهارت تشخیصی دندانپزشکان شاغل در مشهد بهتر از گروه دیگر بود. مهارت تشخیصی افراد مورد مطالعه در تحقیق از حد مطلوب پایین‏تر بود، لذا توصیه می‏شود دوره‏های بازآموزی بیشتری در زمینه بیماری‏های مختلف دهان طراحی و اجرا گردد.

تشکر و قدردانی

این مقاله منتج از پایان نامه آقای کامل برون به شماره 2276 به راهنمایی آقای دکتر سرآبادانی و خانم دکتر پاک‏فطرت می‏باشد که در محل کتابخانه دانشکده دندانپزشکی مشهد به ثبت رسیده است.

  1. Lin HC, Wong MC, Wang ZJ, Lo EC. Oral health knowledge, attitudes, and practices of Chinese adults. J Dent Res 2001; 80(5):1466-70.
  2. Watt R, Fuller S. Oral health promotion opportunity knocks. Br Dent J 1999; 186(1): 3-6.
  3. Williams N, Whittle J, Gartell A. The relationship between socio-demographic characteristics and dental health knowledge and attitudes of parents with young children. Br Dent J 2002; 193(11): 651-4.
  4. Poorhashem SJ. Evaluation of methods for successful prevention of dental caries in children aged 12 schools in Tehran. Journal of Dental School of Shahid Beheshti University of Medical Sciences 1998; 32(5): 39-41. (Persian)
  5. Zolfaghari B. Achievement test in the Medical Sciences. 1st ed. Isfahan: Isfahan University of Medical Sciences; 2000. P. 27
  6. No authors listed. Riddle of aphthous ulceration. Br Med J 1968; 2(5598): 131.
  7. Zarei M. Evaluation of diagnostic knowledge and skills of dentists participating in the 40th Congress of Iranian Dental Association about oral cancer. Strides in Development of Medical Education 2004; 1(2): 104-12.
  8. Saghafi S, ZareMahmoodabadi R, Salehinejad J, Falaki F, Farrokhizad S. Evaluation of general dentists regarding oral cancer in the city of Mashhad. J Mash Dent Sch 2009; 33(2): 107-14. (Persian)
  9. Leao JC, Goes P, Sobrinho CB, Porter S. knowledge and clinical expertise regarding oral cancer among Brazilian dentists. Int J Oral Maxillofac Surg 2005; 34(4): 436-9.