تأثیر روش های مختلف رفع آلودگی قبل از کیورینگ از یک سیستم باندینگ (Single Bond) آلوده به بزاق بر روی استحکام برشی پیوند

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

استادیار گروه ترمیمی و زیبایی دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی گیلان

چکیده

مقدمه:مطالعات معدودیتاثیر آلودگی بزاقی سیستم‏های باندینگ قبل و بعد از کیور شدن را مورد بررسی قرار داده‏اند. هدف از این مطالعه مقایسه چندین روش در رفع آلودگی بزاقی باندینگ کیور نشده، از نظر استحکام پیوند کامپوزیت به مینا و عاج بود.
مواد و روش ها: در انجام این مطالعه تجربی-آزمایشگاهی تعداد 40 دندان پره مولر و 40 دندان ثنایا کشیده شده سالم انسانی بترتیب جهت تهیه نمونه عاج و مینا، استفاده گردید. دندان‏ها در هر دو دسته بطور تصادفی به 5 گروه تقسیم شده و مواد مورد استفاده شامل ماده باندینگ Single bond (3M) و کامپوزیت Z250 (3M) بودند. بجز گروه 1 (کنترل)، در گروه‏های 5-2 باندینگ قبل از کیور شدن با بزاق آلوده شده و بدین روش ها آلودگی زدایی از سطح انجام گرفت: خشک کردن سطح آلوده با پنبه و کاربرد مجدد باندینگ (گروه 2)، شستشو، خشک کردن با پنبه و باندینگ مجدد (گروه 3)، اسیداچ، شستشو، خشک با پنبه و کاربرد مجدد باندینگ (گروه 4) و مراحل مشابه گروه 4 بدون کاربرد مجدد باندینگ (گروه 5). پس از نوردادن، کامپوزیت بر روی سطوح آماده شده قرار گرفته و نوردهی انجام شد. نتایج توسط آزمون آماری ANOVA و HSD Tukey آنالیزگردید.
یافته ها: گروه 5 (اسیداچ، شستشو، خشک کردن با پنبه) کاهش قابل توجهی در استحکام پیوند به مینا و عاج نسبت به گروه‏های دیگر نشان داد (05/0>P). اما گروه های دیگر از لحاظ استحکام پیوند با یکدیگر تفاوتی نداشتند.
نتیجه گیری: تمام روش‏های رفع آلودگی بزاقی در این مطالعه همراه با کاربرد مجدد باندینگ، جهت کاهش اثرات سوء بزاق کافی بنظر می‏رسند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Effect of Different Decontamination Procedures on a Saliva-Contaminated Uncured Bonding System (Single Bond)

نویسندگان [English]

  • Farideh Darabi
  • Maryam Tavangar
  • Reza Davalloo
Assistant Professor, Dept of Operative Dentistry, Dental School, Gilan University of Medical Scinces, Rasht, Iran.
چکیده [English]

Introduction: A few studies have investigated the effect of saliva contamination of cured or uncured adhesive systems. The aim of this study was to compare the effect of different decontamination methods of uncured bonding system on the shear bond strength of composite to enamel and dentin.
Materials & Methods: In this in vitro experimental study, 80 extracted sound human teeth, 40 premolars and 40 central incisors, were selected for dentin and enamel specimen preparations respectively. Within each of the two test groups, the teeth were randomly subdivided into five subgroups. The materials used consisted of Single Bond (3M) and Z250 (3M). Except group 1 (Control), in groups 2-5, uncured adhesive was contaminated with saliva (20s). Decontaminating procedures were: drying and bonding re-application (Group 2), rinsing, blotdrying and rebonding (Group 3), etching, rinsing, blot drying and rebonding (Group 4), and similar to group 4 without bonding reapplication (Group 5). After light curing, composite resin was inserted on treated surfaces and cured. The results were subjected to one way ANOVA and Tukey HSD tests.
Results: Group 5 (etching, rinsing,blot drying) significantly showed lower bond strength to both enamel and dentin surfaces in comparison to other groups (P<0.05).
Conclusion: When the adhesive was re-applied, all decontamination methods in this study seemedsufficient to decrease the adverse effect of saliva.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Saliva Contamination
  • dentin bonding agents
  • Shear bond strength

مقدمه

کار با سیستم‌های ادهزیو خصوصاً در رابطه با چسبندگی به عاج ذاتاً حساس و تحت تأثیر عوامل مختلف می‌باشد. به هر صورت یکی از عوامل پیش‏نیاز در حصول نتایج رضایت‏بخش، برقراری کامل ایزولاسیون محیط عمل و جلوگیری از آلودگی‌ها در طی مراحل مختلف کار می‌باشد. لازم به ذکر است که در صورت عدم استفاده از رابردم این امر در موارد زیادی غیر قابل اجتناب می‌باشد از طرفی کاربرد رابردم نیز در بعضی موارد غیر ممکن می‌باشد.(2و1)

لذا اطلاع کافی از اثرات بروز هرگونه آلودگی در طی مراحل کار و آگاهی از مطمئن‌ترین راه حل، ‌برای تمام کلینیسین‌ها الزامی می‌باشد. در رابطه با آلودگی‌هایی که پس از مرحلة اچینگ ایجاد می‌شوند، تا بحال دستور کار، کاربرد 10-5 ثانیه اچ مجدد سطح بعنوان تمیزکننده بود که در سایة تحقیقات بر روی نسل‌های قبلی عوامل باندینگ حاصل شد.(3و2) با پیشرفت و ظهور سریع انواع سیستم‌های باندینگ گزارشاتی مبنی بر عدم حساسیت عوامل باندینگ جدید (انواعی از نسل 5 و 6) نسبت به آلودگی بزاقی ارائه شد(8-4) البته با بیشتر شدن مطالعات بر روی سیستم‌های مختلف نتایج ضد و نقیضی نیز مشاهده می‌شود. بر روی سطح عاج اچ شده آلوده به بزاق بعضی Blot drying(9)، شستشو و Blot drying(11و10و2)، و یا Air-drying(12) سطح آلوده  را  کافی  گزارش  کردند و

بعضی Resurfacing و تکرار اعمال را لازم دانستند.(13)

Hormati در سال 1998 کاهش استحکام باند مینای اچ

شده متعاقب آلودگی بزاقی را نشان داد(1) مطالعات میکروسکوپیک، تشکیل پلیکل بزاقی روی سطح را نشان داد که با شستشوی تنها رفع نمی‌شود(14) بهرحال کاربرد 10 ثانیه اچ مجدد، باند را تا حد گروه کنترل (غیر آلوده) برمی‌گرداند.

EL-Kalla با تعدادی از سیستم‌های باندینگ نسل پنجم (Single-bottle) نشان داد که آلودگی بزاقی مینا و عاج اچ‏شده تأثیر منفی در استحکام باند و در تشکیل رزین تگ توسط کاربرد این عوامل ندارد. سیستم‌های مورد بررسی وی Syntac, Prim & Bond 2.1, One-stop, Tenure quik بودند که تنها با Syntac خشک کردن سطح آلوده به بزاق مینای اچ شده منجر به کاهش استحکام باند شد(5) تعدادی از مطالعات نیز تأثیر کاربرد عوامل باندینگ عاجی در زیر عوامل مهر و موم کننده (Sealants) را در کاهش حساسیت آنها به آلودگی بزاقی نشان دادند.(18-15)

Van Schalkwyk، کاربرد 2 نوع باندینگ نسل پنجم را بر روی سطح عاج اچ شده آلوده به بزاق (بمدت 1 دقیقه) پس از خشک کردن سطح با هوا، در بهبود استحکام باند مؤثر نشان داد ولی پس از آلودگی با خون استحکام باند پایین بود.(12) در مطالعه دیگری بدون هیچ عملی برای زدودن آلودگی بزاقی، تنهابا کاربرد باندینک سلف اچ، استحکام  پیوندی در حد  (بدون تفاوت مهم)  گروه آلوده

نشده گزارش شده است.(19)

در رابطه با آلودگی لایه باندینگ قبل یا بعد از کیورینگ مطالعات کمی موجود است که در آن مطالعات نیز به علت بررسی آلودگی در سایر مراحل باندینگ، گروه‏های کمی مورد بررسی قرار گرفته و نقش عوامل مختلف در روش‌های آلودگی زدایی مشخص نشده است. در رابطه با آلودگی لایه باندینگ قبل از کیورینگ، بعضی تحقیقات کاربرد مجدد باندینگ پس از شستشو و
Blot drying را کافی گزارش کردند.(10و2)

 نتیجه کار Park بر روی یک باندینگ سلف اچ یک مرحله‏ای نشان داد که در صورت بروز آلودگی پس از کاربرد پرایمر، در صورت کاربرد دوبارة پرایمر، خشک کردن سطح آلوده یا شستن و خشک کردن آن تفاوتی ندارد و استحکام باند را مشابه گروه غیرآلوده خواهد کرد.(9) مطالعه دیگری نیز بر روی دو ادهزیو all-in-one همین نتیجه را بدست آورد.(20)

در مطالعه دیگری در رابطه با آلودگی باندینگ قبل از کیور شدن، کاربرد اسیدفسفریک در مقایسه با شستشو یا خشک کردن آلودگی، قبل از کاربرد مجدد باندینگ، موجب افزایش بیشتر استحکام پیوند گردید.(21) Townsend و همکاران(22) نیز پس از آلودگی بزاقی یک باندینگ سلف اچ کیور نشده بدون هیچگونه روش آلودگی زدایی مانند شستشو یا خشک کردن سطح آلوده (تنها با کیور کردن باندینگ آلوده شده) کاهش قابل توجه استحکام پیوند را فقط در باند به مینا، گزارش کردند.

بهرحال با توجه به تنوع سیستم‏های باندینگ رایج و کافی نبودن اطلاعات بدست آمده تنها در سایه مطالعات خاص در مورد هر یک،امکان دسترسی به پروتکلی ساده و مطمئن جهت نیل به نتایج رضایت بخش خواهد بود. لذا در این مطالعه آلودگی بزاقی یکی از سیستم‏های باندینگ نسل پنجم قبل از کیور شدن با چندین روش آلودگی‏زدایی جهت مقایسه و روشن شدن نقش آنها مورد بررسی قرار گرفت. بررسی استحکام پیوند یک روش معمول برای ارزیابی کارایی سیستم‌های باندینگ می‌باشد که در این مطالعه جهت ارزیابی هر یک از روش‏های درمانی جهت رفع آلودگی در طی مراحل باندینگ، بکار رفته است.

مواد و روش ها

در انجام این مطالعه تجربی-آزمایشگاهی تعداد 40 دندان پره مولر و 40 دندان اینسیزور بالای کشیده شده که سالم و دست نخورده بودند، استفاده گردید. دندان‏ها پس از دبریدمنت به مدت یک هفته در تیمول و پس از آن تا زمان آزمایش (کمتر از سه ماه) در آب معمولی نگهداری شدند.

در دندان‏های پره مولر به جهت آزمایش استحکام پیوند به عاج، ابتدا یک سوم اکلوزالی تاج علامت گذاری شده و پس از آن با یک دیسک الماسی تحت جریان خنک‏کننده آب، یک سوم اکلوزالی تاج دندان‏ها قطع گردید. سپس با کمک مولدهای پلاستیکی به شکل مکعب مستطیل ریشه‏ها تا ناحیه برش خورده درآکریل خود سخت مانت شدند. پس از شروع واکنش گرمازا (حدد 5 دقیقه بعد) نمونه‏ها به آب سرد منتقل و پس از 20 دقیقه از مولدها خارج شدند. جهت انجام آزمایش استحکام پیوند به به مینا، 40 دندان اینسیزور پس از قطع ریشه طوری در مولدهای مذکور پر از آکریل مانت گردیدند که سطح باکال آنها رو به کف مولد قرار گرفته بود. به منظور ایجاد سطحی صاف و برداشت هر گونه آکریل اضافی از سطوح دندانی از دیسک سیلیکون کارباید در شرایط مرطوب استفاده گردید. سپس در تمامی دندان‏ها سطوح دندانی با ده بار حرکت بر grit600Sand paper پالیش گردیدند.

دندان‏ها در هر دو دسته جهت آزمایش بر مینا و عاج بطور تصادفی به 5 گروه تقسیم شده و برای شناسایی گروه‏ها نمونه‏ها کدگذاری گردیدند. قبل از آماده سازی سطوح، جهت دقیق و یکسان بودن مساحت مورد بررسی در هر نمونه، بر روی سطوح صاف مینایی و عاجی یک عدد برچسب که از پیش با پانچ به قطر درونی 3 میلی متر سوراخ شده بود، چسبانده شد. سپس هر گروه مطابق با یکی از گروه‏های 5 گانه که شرح آن در زیر داده می‏شود (تصویر 1)، آماده گردید.

گروه 1 (کنترل)- سطوح مینایی 15 ثانیه و سطوح عاجی 5 ثانیه تحت تأثیر اسید فسفریک 35% (3M/ESPE, St Paul, MN, USA)قرار گرفته،‌20 ثانیه شستشو با آب، بعد آب اضافی آنها با پنبه گرفته شد. دو لایه ماده باندینگ عاجیSingle bond (3M/ESPE, St Paul, MN,USA) به تمام سطوح عاجی و مینایی آماده شده با برس مالیده و به آرامی با جریان ملایم هوا به مدت 2 تا 5 ثانیه خشک شد. سپس با دستگاه لایتOptilux 500 (Demeton-Kerr, Orange, CA, USA)بمدت 10 ثانیه، لایة باندینگ کیور گردید. برای هر نمونه استوانه‏های پلاستیکی با قطر داخلی 3 و ارتفاع 2 میلی متر تهیه شد. درون هر استوانه با کامپوزیت Z250(3M ESPE, St. Paul, Minn., USA)(رنگ A3) پر شد و استوانه بر روی سطوح مینایی و عاجی آغشته به عامل باندینگ قرارگرفته و به مدت 40 ثانیه نوردهی به کامپوزیت انجام گردید.


 

 

 

تصویر 1 : شکل شماتیک گروه‏ها و روش کار در هر کدام


گروه 2- پس از قرار دادن لایة باندینگ و قبل از کیور کردن آن، با برس یکبار مصرف از بزاق تازه انسانی که در همان زمان ساخت نمونه‌ها از یک فرد جمع‌آوری شده بود(4)، بر روی باندینگ قرار گرفته و 20 ثانیه دست نخورده باقی ‌ماند. سپس با پنبه محل آلوده خشک شده و مجدداً 2 لایه باندینگ با برس بر روی سطح آلوده زده شد. هر لایه باندینگ 5-2 ثانیه به آرامی خشک گردیده سپس مراحل کیور کردن باندینگ و قرار دادن و کیور کردن کامپوزیت مطابق گروه 1 انجام شد.

گروه 3- پس از آلوده شدن سطح باندینگ کیور نشده با بزاق مطابق گروه 2، محل 20 ثانیه با آب شستشو و با پنبه خشک رطوبت آن گرفته شده و کاربرد مجدد باندینگ و قرار دادن کامپوزیت مطابق گروه 2 انجام شد.

گروه 4- سطح باندینگ کیور نشده و آلوده شده ‌ابتدا 5 ثانیه با اسیدفسفریک اچ گردیده، 20 ثانیه با آب شستشو و با پنبه خشک شد. سپس کاربرد مجدد باندینگ و قرار دادن کامپوزیت مطابق گروه 2 و 3 انجام گرفت.

گروه 5- مشابه گروه 4 بجز اینکه کاربرد مجدد باندینگ انجام نگرفت. تنها باندینگ کیور نشده و آلوده که مطابق گروه قبلی آلودگی زدایی شده بود، بمدت 20 ثانیه کیورشده و مراحل قرار دادن کامپوزیت و کیور آن مطابق قبل انجام گردید. پس از نوردهی کامپوزیت‏ها، رینگ‌های پلاستیکی برداشته شده و نمونه ها به مدت یک هفته، تا مرحلة ترموسایکلینگ در آب و دمای 37 درجه سانتی گراد نگهداری شدند. نمونه ها در ترموسایکلر تحت 2000 سیکل حرارتی بین 5 و 55 درجه سانتی‌گراد قرار داده شده بعد در آب با حرارت اتاق تا قبل از آزمایش استحکام باند قرار گرفتند.

نمونه‌ها در دستگاه اینسترون (Zwick Z010; Zwich Gmbh & Co. KG,Ulm, Germany) تحت نیروی برشی با سرعت 1 میلی متر در دقیقه تا قطع شدن اتصال قرار گرفتند. نیرو توسط میله فولادی که به موازات سطح اتصال و مماس با سطح صاف دندانی قرار گرفته به حد فاصل اعمال شده و استرس برشی هر نمونه به مگاپاسکال ثبت گردید. سپس از آزمون آماری ANOVA یک طرفه برای بررسی تفاوت بین گروه‏ها و آزمون آماری
Tukey جهت بررسی دو به دو گروه‏ها استفاده گردید.سطوح شکست نیز جهت تعیین نوع شکست توسط استریو میکروسکوپ با بزرگنمایی 40 برابر مورد بررسی قرارگرفتند.

یافته ها

میانگین و انحراف معیار استحکام پیوند هر یک از گروه‏های مورد آزمایش به مینا و عاج در جدول 1 آورده شده است. مقایسه میانگین استحکام پیوند کل گروه‏ها به مینا و عاج بطور جداگانه، توسط آزمون آماری ANOVA انجام گردیده و اختلاف معنی دار آماری بین گروه‏ها نشان داده شد (P-value بترتیب معادل 003/0 و 001/0). مقایسه دو به دو گروه‏ها نیز توسط آزمون آماری Tukey انجام گرفت (جدول 2 و 3) که تنها گروه 5 کاهش قابل توجهی در استحکام پیوند به مینا و عاج نسبت به گروه کنترل و گروه‏های دیگر نشان داد (P<0.05). گروه‏های 2 تا 4 باهم و با گروه کنترل تفاوت مهمی در استحکام پیوند نشان ندادند. پس از بررسی میکروسکوپی سطوح شکستگی، 4 گروه شکست بدست آمد: 1- شکست در اینترفیس دندان و کامپوزیت (ادهزیو)، 2- شکست در داخل کامپوزیت (کوهزیو کامپوزیت) 3- شکست در داخل دندان (کوهزیو دندان) و 4- ادغامی از شکست‏های ذکر شده (Mixed). در 4 گروه اول اکثر نمونه ها (6 نمونه در گروه 2، و 5 نمونه در هر یک از گروه‏های 1 ،3 و 4) الگوی مخلوط شکست (شامل شکست ادهزیو به همراه شکست کوهزیو در کامپوزیت) را نشان دادند. در گروه 5 شکست در همه نمونه‏ها بصورت ادهزیو بوده و در سطح باندینگ (Bonding area) ماده ای به چشم نمی‏خورد.

 

 

 

 

 

 

 

جدول 1 : میانگین و انحراف معیار استحکام پیوند بر حسب مگاپاسکال در گروه‏های تحت مطالعه

گروه

مینا

عاج

انحراف معیار± میانگین

انحراف معیار± میانگین

1*

24/4±18/21

78/1±25/16

2

66/6±56/21

47/6±11/20

3

75/3±57/19

38/5±94/19

4

73/5±65/20

09/2±99/16

5

09/1±02/12

23/2±51/10

نتیجه آزمون

99/4=F

545/6=F

ANOVA

003/0=P

001/0=P

*گروه 1= بدون آلودگی 2= خشک کردن آلودگی، باندینگ

3= شستشو، خشک کردن، باندینگ 4= اسید، بقیه مانند گروه قبل

5= مانند گروه4 بدون باندینگ

 

 

 

 

 

 

 

جدول 2 : نتایج آزمون توکی برای مقایسه دو به دو گروه‏ها درباند به مینا

گروه

میانگین اختلاف

P-value

گروه 1 با 2

3762/0

0/1

گروه 1 با3

6175/1

96/0

گروه 1 با 4

5375/0

99/0

گروه 1 با 5

1648/9

006/0*

گروه 2 با 3

9937/1

917/0

گروه 2 با 4

9138/0

995/0

گروه 2 با 5

5410/9

004/0*

گروه 3 با 4

0800/1

991/0

گروه 3 با 5

5473/7

033/0*

گروه 4 با 5

6273/8

011/0*

 

 

 

 

 

جدول 3 : نتایج آزمون توکی برای مقایسه دو به دو گروه‏ها در باند به عاج

گروه

میانگین اختلاف

P-value

گروه 1 با 2

8687/3

35/0

گروه 1 با 3

6862/3

395/0

گروه 1 با 4

7488/0

996/0

گروه 1 با 5

7329/5

04/0*

گروه 2 با 3

1725/0

0/1

گروه 2 با 4

1200/3

562/0

گروه 2 با 5

6016/9

001/0*

گروه 3 با 4

9475/2

614/0

گروه3 با 5

4291/9

001/0*

گروه 4 با 5

4816/6

035/0*

 

 

 

بحث

آلودگی محیط عمل مشکلی است که در دندانپزشکی ترمیمی مکرراً رخ می دهد و اختلاف نظرهای بسیاری در رابطه با تاثیر این آلودگی بر کیفیت باند وجود دارد. گزارش‏هایی نیز مبنی بر عدم حساسیت سیستم‏های باندینگ نسل 5 و 6 نسبت به آلودگی بزاقی موجود است.(14و5و4) بررسی استحکام برشی باند روشی معمول جهت ارزیابی موثر بودن باندینگ بوده و اگر این استحکام پیوند برای کامپوزیت به مینا و عاج بین 15 تا 35 مگاپاسکال باشد، از نظر کلینیکی قابل قبول می‌باشد.(23)

در این مطالعه تاثیر آلودگی بزاقی بر روی استحکام پیوند یک سیستم باندینگ عاجی نسل پنجم Single bond مورد ارزیابی قرارگرفت و نشان داد که آلودگی بزاقی رزین ادهزیو کیور نشده با بزاق در صورت استفاده از هر یک از روش های رفع آلودگی ارائه شده در گروه‏های 2 تا 4، تاثیرمنفی بر استحکام پیوند نخواهد گذاشت.

توجه داشته باشیم که انتخاب گروه‏ها در این مطالعه بر اساس نکات مبهم مطالعات قبلی و به جهت روشن شدن نقش شستشو با آب، کاربرد اسید و یا خشک کردن آلودگی با پنبه و همچنین استفاده مجدد از باندینگ پس از رفع آلودگی انجام گرفته است. در این مطالعه ضمن اجتناب از روش هایی که منطقاً و براساس شواهد قطعی از مطالعات قبلی جهت رفع آلودگی مناسب نبودند، در اکثر گروه‏ها پس از هر یک از روش‏های رفع آلودگی، کاربرد مجدد باندینگ که تا حدودی نقش مثبت آن در مطالعات قبلی(14و11و5و2) مشخص شده بود، انجام گرفت.

آلودگی بزاقی نیز با بکار بردن برس آغشته به بزاق تازه انسانی که توسط مطالعات(11و5و2) یک ماده ایده‏آل جهت آزمایش می‌باشد، انجام گرفت.

گرچه  مطالعات  بسیاری تاثیر  آلودگی  بزاقی  را  در

مراحل باندینگ مورد بررسی قرار داده اند ولی آلودگی بزاقی باندینگ کیور شده و کیور نشده در مطالعات معدودی مورد توجه قرار گرفته است که جهت روشن شدن تاثیر بعضی عوامل بهتر است مقایسه ای از گروه‏های مشابه در مطالعات مختلف انجام گیرد.

در مطالعه Fritz(2) در مورد آلودگی باندینگ کیور نشده تنها یک حالت برای باندینگ کیور نشده شامل شستشو، خشک با پنبه، کاربرد مجدد باندینگ (مشابه گروه 2 مطالعه ما) در نظر گرفته شده بود. در مطالعه ما نتایج گروه 2 مشابه مطالعه Fritz، با گروه کنترل تفاوت مهمی نشان نداده و در تایید آن می‌باشد.

قوام(10) در مطالعه خود برای آلودگی زدایی باندینگ کیور نشده سه حالت در نظر گرفت: 1- خشک کردن آلودگی با پنبه و کیور کردن باندینگ باقیمانده 2- شستشو و خشک کردن و کاربرد مجدد باندینگ (مشابه گروه 3 مطالعه ما) 3- تراش و تکرار مراحل که تنها اولی کاهش استحکام پیوند نسبت به گروه کنترل نشان داد. در مطالعه ایشان علت احتمالی این کاهش باند، عدم شستشو و ممانعت پروتئین‏های بزاقی از تماس نزدیک باندینگ با کامپوزیت یا عدم پلیمریزاسیون باندینگ به علت وجود بزاق و یا همچنین کم شدن ضخامت ادهزیو و در نتیجه کاهش باند، ذکر شد. تنها گروه 3 در مطالعه ما مشابه یکی از گروه‏ها در مطالعه ایشان (حالت 2) بود که البته نتایج استحکام پیوند این گروه در هر دو مطالعه با گروه کنترل تفاوت مهمی نشان نداده و مشابه هم می‌باشد.

در مطالعه Hiraishi و همکاران(24) Clearfil SE Primer پس از آلودگی با بزاق مصنوعی به دو صورت شامل خشک کردن سطح آلوده همراه کاربرد مجدد پرایمر و یا شستشو به همراه کاربرد مجدد پرایمر، آلودگی زدایی شده مراحل بعدی مطابق معمول اجرا گردید. در این مطالعه کاربرد مجدد پرایمر متعاقب خشک کردن استحکام‏باند را به حد گروه کنترل رساند در صورتیکه کاربرد مجدد پرایمر متعاقب شستشو و خشک کردن آب اضافی (روشی مشابه گروه 3 در مطالعه ما)، قدرت باند را کاهش داد. در مطالعه دیگری نیز آلودگی زدایی از Clearfil SE Primerبه همین روش کاهش استحکام پیوند را بدنبال داشت.(25) این نتایج با نتیجه مطالعه ما مغایر می‌باشد. بهرحال در مطالعه ایشان هم باندینگ و هم روش خشک کردن سطح پس از شتشو (جریان ملایم هوا) با مطالعه ما متفاوت است. باندینگ بکار رفته در مطالعه ایشان یک سلف اچ پرایمر (Clearfil SE Primer) است که مطابق مطالعات بسیار آب‏دوست می‏باشند لذا پس از شستشو با آب ممکن است بعلت انحلال بالا حذف شده و نواحی دمینرالیزه پس از زدن اسپری هوا (حتی بصورت ملایم) تا حدودی دچار کلاپس شبکه کلاژنی گردیده باعث عدم نفوذ کامل پرایمر در مرحله بعدی شده باشد. البته استحکام پیوند در این گروه نیز بالای 30 مگاپاسکال گزارش شده است.

کاربرد اسیدفسفریک قبل از شستشو، خشک کردن و باندینگ مجدد (روش آلودگی زدایی در گروه 4) متعاقب آلودگی باندینگ کیور نشده، تنها در یک مطالعه مورد بررسی قرار گرفته(21) که در مقایسه با کاربرد مجدد باندینگ بعد از هر یک از روش‏های خشک کردن (با هوا) و یا شستشوی سطح آلوده استحکام پیوند بیشتری نشان داده است. این نتایج با نتایج مطالعه ما (عدم وجود تفاوت آماری در بین گروه‏های 2 و 3 و 4) مغایر می‌باشد. در توجیه این مسئله می توان ذکر کرد که در مطالعه ایشان از یک باندینگ سلف‏اچ استفاده شده است که پس از آلودگی ابتدا سطح شسته شده و بعد 15 ثانیه اسیدفسفریک بکار رفته و پس از شستشو و خشک کردن سطح با پنبه، مجدداً باندینگ بکاررفته است. این روش آلودگی‏زدایی ممکن است پس از حذف باندینگ اولیه با شستشو، عمق بیشتری از معدنی‏زدایی با کاربرد اسید را ایجاد و منجر به استحکام پیوند بیشتری نسبت به گروه‏های دیگر در آن مطالعه شده باشد.

Yooو همکاران(26) آلودگی بزاقی سه نوع باندینگ سلف اچ (One Up Bond F, Xeno III, Adper Prompt) در حالت کیور شده و کیور نشده مورد بررسی قرار دادند. آلودگی زدایی به سه روش: 1-خشک کردن با جریان ملایم هوا 2-شستشو و خشک کردن و 3-شستشو، خشک کردن و سپس کاربرد مجدد باندینگ، انجام گرفت. برای هر سه باندینگ کمترین استحکام پیوند مربوط به آلودگی‏زدایی باندینگ کیور نشده توسط شستشو و خشک کردن، بود. در مطالعه ما نیز با وجود تفاوت نوع باندینگ، کمترین استحکام پیوند زمانی بود که به هدف تمیز کردن سطح از گلیکوپروتئین‏های بزاقی اسیدفسفریک، شستشو و خشک کردن بدون استفاده مجدد از باندینگ بکار رفت (گروه 5). با قرار دادن این گروه قصد در تعیین نقش کاربرد مجدد باندینگ پس از حذف آلودگی بزاقی را داشتیم و برای حصول اطمینان از تمیز شدن سطح اسیدفسفریک نیز استفاده گردید. مطابق نتایج بدست آمده کاهش استحکام پیوند در این گروه در مقایسه با گروه‏های دیگر، نشانه نقش مهم کاربرد مجدد باندینگ پس از تمیز کردن آلودگی از سطح باندینگ کیور نشده می‌باشد. در این روش عمده باندینگ بهمراه مراحل شستشو حذف گردیده و ظاهرأ باندینگ کافی جهت برقراری اتصال با دندان باقی نمانده است. بررسی میکروسکوپی سطوح شکست در این گروه نیز، هیچ ماده‏ای (کامپوزیت یا باندینگ) در سطح دندان نشان نداده است که نشانه نقص در چسبندگی می‌باشد.

عدم وجود  تفاوت آماری بین  گروه‏های 2 و 3 و 4 با

همدیگر و با گروه کنترل چه در مینا و چه در عاج نشان می دهد که کاربرد اسید و شستشو یا شستشو با آب و یا خشک کردن با پنبه همگی جهت زدودن آلودگی کافی بوده و قسمتی از باندینگ همراه آلودگی را حذف می‏نماید و کاربرد مجدد باندینگ در این گروه‏ها پس از حذف رطوبت با پنبه منجر به افزودن لایه باندینگ و بهبود باند گردیده است. البته بررسی‏های بیشتر در مطالعات آزمایشگاهی، انجام تست استحکام پیوند به مینا و عاج یک دندان، کاربرد لودسایکلینگ قبل از انجام آزمایش استحکام پیوند و بررسی تطابق لبه ای حفرات ترمیم شده با شرایط ذکر شده توسط میکروسکوپ الکترونی همچنین بررسی‏های بالینی، جهت روشن‏تر شدن تاثیر آلودگی‏ها و مؤثر بودن روش‏های آلودگی زدایی ضروری می‌باشد.

 

نتیجه گیری

با توجه به نتایج بدست آمده تمامی روش‏های رفع آلودگی بزاقی از باندینگ کیور نشده مطرح شده در این مطالعه، بجز روش ارائه شده در گروه 5 (کاربرد اسید فسفریک، سشتشو و خشک کردن با پنبه بدون کاربرد مجدد باندینگ)، از نظر ایجاد استحکام پیوند، قابل قبول و قابل مقایسه با شرایط آلوده نشده می‏باشند. البته باید بخاطر سپرد که نتایج فوق تنها حاصل یکی از تست‏های آزمایشگاهی بوده و آزمایشات بیشتری مورد نیاز می‌باشد.

تشکر و قدردانی

بدین وسیله از معاونت محترم پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی گیلان که حمایت مالی این طرح را تقبل نمودند تقدیر و تشکر می‏گردد.


1.       Hormati AA, Fuller JL, Denehy GE. Effect of contamination and mechanical disturbance on the quality of acid etched enamel. J Am Dent Assoc 1980; 100(1): 34-8.

2.       Fritz UB, Finger WJ, Stean H. Salivary contamination during bonding procedures with a one-bottle adhesive system. Quintessence Int 1998; 29(9): 567-72.

3.       Powers JM, Finger WJ, Xie J. Bonding of composite resin to contaminated human enamel and dentin. J prosthodont 1995; 4(1): 28-32.

4.       Hitmi L, Attal JP, Degrange M. Influence of the time-point of salivary contamination on dentin shear bond strength of 3 dentin adhesive systems. J Adhes Dent 1999; 1(3): 219-32.

5.       el-Kalla IH, Garcia-Godoy F. Saliva contamination and bond strength of single-bottle adhesives to enamel and dentin. Am J Dent 1997; 10(2): 83-7.

6.       Xie J, Powers JM, McGuckin RS. In vitro bond strength of two adhesives to enamel and dentin under normal and contaminated conditions. Dent Mater 1993; 9(5): 295-9.

7. Taskonak B, Sertgöz A. Shear bond strengths of saliva contaminated “one-bottle” adhesives. J Oral Rehabil 2002; 29(6): 559-64.

8. Yazici AR, Tuncer D, Dayangaç B, Ozgünaltay G, Onen A. The effect of saliva contamination on microleakage of an etch-and-rinse and a self-etching adhesive. J Adhes Dent 2007 9(3): 305-9.

9.       Park JW, Lee KC. The influence of salivary contamination on shear bond strength of dentin adhesive systems. Oper Dent 2004; 29(4): 437-42.

10. Ghavam M, Khalaf Paur Sh. Effect of Different saliva decontamination procedures on bond strength to dentin in single bottle systems. Journal of Dentistry of Tehran University of Medical Sciences 2004; 1(3): 5-10.

11. Chung CW, Yiu CK, King NM, Hiraishi N, Tay FR. Effect of saliva contamination on bond strength of resin luting cements to dentin. J Dent 2009; 37(12): 923-31.

12. Van Schlkwyk JH, Botha FS, van der Vyver PJ, de Wet FA, Botha SJ. Effect of biological contamination on dentin bond strength of adhesive resins. SADJ 2003; 58(4): 143-7.

13. Hansen EK, Munksgaard EC. Saliva contamination vs. efficacy of dentin bonding agents. Dent Mater 1989; 5(5): 329-33.

14. Johnson ME, Burgess JO, Hermesch CB, Buikema DJ. Saliva contamination of dentin bonding agents.Oper Dent 1994; 19(6): 205-10.

15. Borem LM, Feigal RJ. Reducing microleakage of sealants under salivary contamination: Digital-image analysis evaluation. Quintessence Int 1994; 25(4): 283-9.

16. Feigal RJ, Hitt J, Splieth C. Retaining sealant on salivary contaminated enamel. J Am Dent Assoc 1993; 124(3): 88-97.

18. Bishara SE, Oonsombat C, Ajlouni R, Denehy G. The effect of saliva contamination on shear bond strength of orthodontic brackets when using a self-etch primer.Angle Orthod 2002; 72(6): 554-7.

19. Retamoso LB, Collares FM, Ferreira ES, Samuel SM. Shear bond strength of metallic brackets: Influence of saliva contamination. J Appl Oral Sci 2009; 17(3): 190-4.

20. Sattabanasuk V, Shimada Y, Tagami J. Effects of saliva contamination on dentin bond strength using all-in-one adhesives. J Adhes Dent 2006; 8(5): 311-8.

21. Khoroushi M, Karimi B. Saliva contaminated and re-etched all-in-one adhesive influence on bond strength. Dental Research Journal 2006; 3(1): 10-4.

22. Townsend RD, Dunn WJ. The effect of saliva contamination on enamel and dentin using a self-etching adhesive. J Am Dent Assoc 2004; 135(7): 895-901.

23. Craig RG,Powers JM. Resrorative Dental Materials. 11th ed. St. Louis: Mosby Co; 2002: P. 263.

24. Hiraishi N, Kitasako Y, Nikaido T, Nomura S, Burrow MF, Tagami J. Effect of artificial saliva contamination on pH value change and dentin bond strength. Dent Mater 2003; 19(5): 429-34.

25. An H, Dönmez N, Belli S.Effect of artificial saliva contamination on bond strength to pulp chamber dentin. Eur J Dent 2008; 2: 86-90.

26. Yoo HM, Oh TS, Pereira PN. Effect of saliva contamination on the microshear bond strength of one-step self-etching adhesive systems to dentin. Oper Dent 2006; 31(1): 127-34.