بررسی رابطه اکلوژن با اختلالات مفصل گیجگاهی- فکی در کودکان پیش دبستانی شش ساله مشهد-ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 متخصص دندانپزشکی کودکان

2 دانشیار دندانپزشکی کودکان، مرکز تحقیقات دندانپزشکی و دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد

3 دندانپزشک

4 دستیار تخصصی گروه دندانپزشکی کودکان دانشگاه بوستون آمریکا

5 استادیار دندانپزشکی کودکان، مرکز تحقیقات دندانپزشکی و دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد

چکیده

مقدمه: مفصل گیجگاهی- فکی پیچیده ترین مفصل بدن است. و بدین لحاظ به بیماریهای مربوط به آن باید نگاه ویژه ای شود. در این میان بدلیل آسیب پذیری بالاتر کودکان مشکلات این مفصل در اطفال از اهمیت بیسشتری برخوردار است. هدف از مطالعه حاضر تعیین ارتباط شاخص های اکلوژن با اختلالات مفصل گیجگاهی- فکی در کودکان پیش دبستانی سطح شهر مشهد بود.
مواد و روش ها: در این مطالعه مشاهده ای-توصیفی 448 کودک6 ساله از پیش دبستانی های مناطق مختلف سطح شهر مشهد بطور تصادفی انتخاب شدند و مفصل گیجگاهی- فکی و عضلات جونده و اکلوژن آنها بطور کامل معاینه گردید. درد در مفاصل، عضلات جونده، تاندون ها و انحراف در باز کردن فک، کلیک و کریپیتوس و وضعیت اکلوژن دندان‏های مولر دوم شیری یا مولر اول دائمی مورد بررسی قرار گرفت. داده ها با استفاده از آزمونهای آماریChi-square و Mann whitney مورد تحلیل آماری قرار گرفتند.
یافته ها: فراوانی نسبی کودکان مبتلا به (Tempromandibular Joint Dysfunction) TMD در کل 2/44% بود که از این تعداد 5/14% مبتلا به اختلال مفصل گیجگاهی- فکی (کلیک/ کریپیتوس(Deflection/Deviation/  و 2/19% مبتلا به اختلال عضلانی و5/10% مبتلا به اختلال توام مفصل و عضلات جونده بودند. بیشترین فراوانی اکلوژن مربوط به Flush terminal plan (4/60%)بود. افراد دارای Reverse Overjet از نظر آماری ارتباط معنی‏داری با TMD نشان دادند (P=0.007). رابطه معنی‏داری بین TMD و سایر ایندکس ها، کشف نشد.
نتیجه گیری: باتوجه به شیوع نسبتا بالای TMD در کودکان جامعه ما و بدلیل انکه کودکان در ابراز درد و مشخص کردن موضع آن به اندازه بزرگسالان توانا نیستند، توجه بهنگام و بیشتر دندانپزشکان به اختلالات TMJ (Tempromandibular joint)و کشف به موقع آن از تغییرات پایدار وو بروز TMDخواهد کاست. بررسی های بیشتری در زمینه علل بروز TMD در کودکان توصیه می گردد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of the Relationship between Occlusion and Temporomandibular Disorders in Six-Year-Old Preschool Children in Mashhad-Iran

نویسندگان [English]

  • Bahareh Baghaee 1
  • Behjatolmolook Ajami 2
  • Bahareh Hafez 3
  • Niloofar Khaleseh 4
  • AliReza Sarraf Shirazi 5
1 Specialist in Pediatric Dentistry
2 Associate Professor of Pediatric Dentistry, Dental Research Center and Dental School, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran
3 Dentist
4 Postgraduate Student, Dept of Pediatric Dentistry, Dental School, Boston University (USA)
5 Assistant Professor of Pediatric Dentistry, Dental Research Center and Dental School, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran
چکیده [English]

Introduction: The temporomandibular joint is the most complex set of joints in the human body. Therefore, its disorders need special care to be taken. In this issue, children are more at risk due to their greater susceptibility. The aim of this study was to evaluate the relationship between malocclusion and tempromandibular disorders(TMD) among the preschool children from different regions of Mashhad, Iran.
Materials & Methods: For this descriptive-observational study, 448 six-year-old children were randomly selected from pre-schools in Mashhad city. TMJ(tempromandibular joint), masticatory muscles and the occlusion status were examined and pain and tenderness of joint, masticatory muscles and tendons as well as jaw shift, clicking and crepitus during mouth opening were evaluated. Occlusion status of second primary molar or first permanent molar was also recorded. Data were analyzed using Chi-square and Mann Whitney tests.
Results: Frequency of TMD was 44.2%(14.5% with signs of clicking, crepitus, deviation, and deflection, 19.2% with muscle pain in palpation and 10.5% with a combination of muscular and joint problems). Most of the subjects had flush terminal plan in their primary molar(60.4%). Results showed a significant higher presence of TMD in subjects with reverse-overjet(P=0.007). No other significant differences were found among subjects with or without TMD in other evaluated indices.
Conclusion: Since the frequency of TMD in children is remarkably high and children do not have the ability to express and localize their pain, dentists should look for signs of TMD on a routine schedule to minimize the long-term effects of this disorder. Further studies are needed to clarify the etiology of TMD in children.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Temporomandibular joint disorders
  • preschool children
  • Malocclusion
  • Mashhad

مقدمه

مفصل گیجگاهی فکی یا Tempromandibular Joint
(TMJ) به علت نقش آن در جویدن، بلع، تکلم و حتی تنفس از اهمیت فراوانی برخوردار است. درضمن، TMJ تنها مفصل بدن است که از ارتباط بین دو مفصل قرینه که بصورت هماهنگ عمل می کنند تشکیل شده است.(1)

اختلال مفصل گیجگاهی فکی یا TMD[1]، اصطلاحی است که به مشکلات سیستم جونده اعم از TMJ، سیستم دندانی عضلانی و استخوان حمایت‏کننده ارتباط داده می‏شود. شیوع TMD در بزرگسالان 40 تا 70 درصد گزارش شده است درحالیکه این میزان در کودکان با سیستم دندانی شیری 16 درصد و در سیستم دندانی مختلط به 90 درصد نیز می رسد.(5-2)

TMD یـک بیمـاری مـولتی فاکتوریال است و عوامل

اتیولوژیک زیر در بروز آن مطرح می باشند:

-        اکتسابی: عفونت، صدمات، ایاتروژنیک مثل جراحی، پرتودرمانی، عادات، تومورها و نهایتاً ایدیوپاتیک

-        ارث: همی فاسیال میکروزومیا، همی فاسیال آتروفی، آرتریت روماتوئید جوانان، انکلیوز.

-        عوامل دیگر: اسپاسم عضلانی، تماس اکلوزالی نابجا، استرس، بیماری‏های سیستمیک و فاکتورهای ایمونولوژیک.(5)

به منظور تشخیص علائم (Signs) و نشانه‏های (Symptoms)TMD ابتدا یک تاریخچه کامل پزشکی و دندانپزشکی از بیمار گرفته می‏شود تا وجود هرگونه اختلال ارثی یا اکتسابی کشف شود. سابقه تروما و درد نیز باید گرفته شود. سپس معاینه کلینیکی بیمار با لمس عضلات تمپورال خلفی، مدیال و قدامی و نیز ماستر سطحی و عمقی، لترال پتریگوئید، استرنوکلیدوماستوئید، تـراپزیوس فـوقانی، ساب اکـسی پیتال و عضلات خلفی

گردنی شروع می شود.(7-5)

سپس لمس مفصل گیجگاهی فکی در حالت باز و بسته کردن دهان و حرکات طرفی و توجه به درد در لمس و وجود صداهای مفصلی و نیز Deviation (انحراف اولیه در مسیر باز کردن دهان و برگشت فک به میدلاین در انتها) و Deflection (انحراف مداوم فک تا انتهای مسیر باز کردن دهان) و میزان حرکت پیش‏گرایی و اکلوژن بیمار ضروری است.(5)

طبق تحقیقات بعمل آمده، بیشترین علائم و نشانه های TMD، بروز درد در لمس عضلات جونده و TMJ، دیسفانکشن عضلانی، صداهای مفصلی، سردرد، اختلال و انحراف در حرکات فکی و باز شدن دهان، سایش و تداخلات اکلوزالی دندان‏ها می باشد(9و8و5و3). باید دانست که با افزایش سن، میزان بروز علائم TMD افزایش می‏یابد.(8) البته کودکان در توصیف درد و لوکالیزه کردن آن مشکل دارند و در ضمن ارتباط بین علائم و سمپتوم ها نیز در کودکان واضح نمی‏باشد.(5)

Alamoudi در سال 2000 مطالعه ای در ارتباط با رابطه فاکتورهای اکلوزالی و اختلالات تمپورومندیبولار در کودکان ساکن شهر جده (عربستان سعودی) انجام داد. نتایج مطالعه وی در 502 کودک 4 تا 6 ساله با سیستم دندانی شیری نشان داد که ارتباط معنی‏داری بین کراس‏بایت خلفی، اکلوژن نوک به نوک، کراس بایت قدامی و رابطه کانینی کلاس III با TMD وجود دارد، ولی سایر روابط اکلوزالی، ارتباط معنی‏داری با TMD نشان ندادند.(10)

Henrikson و همکاران در تحقیقی که در سال 1997 انجام دادند، علائم و نشانه‏های TMD را بین 2 گروه از دختران سوئدی با اکلوژن نرمال (60 نفر) و مال‏اکلوژن کلاس II (123 نفر) بررسی کردند. طبق نتایج این تحقیق، اورجت زیاد، اپن بایت قدامی، تماس‏های اکلوزالی اندک، شیفت یکطرفه در Retruded-intercuspal contact position، کراودینگ و تداخلات سمت غیر کارگر بیشترین تاثیر را روی علائم و نشانه‏های TMD داشتند.(11)

Sonnesen و همکاران مطالعه‏ای در سال 1998 در رابطه با خصوصیات مال‏اکلوژن و ارتباط آن با علائم و نشانه‏های TMD روی 104 کودک با مال‏اکلوژن‏های شدید که متقاضی درمان ارتودنسی بودند، انجام دادند. شایع‏ترین مال‏اکلوژن‏های مشاهده شده، به ترتیب کلاس II انگل، کراودینگ، اورجت شدید و Deep-Bite بودند. متداولترین نشانه TMD در این افراد سردرد خفیف و بیشترین علامت گزارش شده حساسیت عضلانی در ناحیه تمپورال قدامی، اکسی پیتال، تراپزیوس و عضلات ماستر سطحی و عمقی بود. طبق تحقیق آنها علائم و نشانه‏های TMD به طور معنی‏داری با اکلوژن کلاس II، اورجت شدید، اپن بایت، کراس بایت یکطرفه، انحرافات میدلاین و بد شکلی دندانی (لترال Peg-shaped) ارتباط داشت که مورد اخیر تا آن موقع، گزارش نشده بود.(12)

Tuerlings و همکارانش، مطالعه‏ای در سال 2004 روی 136 کودک 6 تا 12 ساله دارای مال‏اکلوژن که در مرحله دندانی مختلط بودند، انجام دادند. مولفین به بررسی شیوع TMD در این دورۀ دندانی و ارتباط آن با پارامترهای مختلفی پرداختند. نتایج مطالعه آنها، ارتباط معنی‏داری بین مال‏اکلوژن‏های مختلف و علائم کلینیکی TMD نشان نداد.(13)

هدف از انجام این مطالعه بررسی ارتباط اختلالات اکلوژن، با مشکلات TMJ در کودکان پیش دبستانی 2 (شش ساله) شهر مشهد در سال 1387 بود.

مواد و روش ها

مـطالعه حـاضر از نوع مشاهده‏ای-توصیفی بود که از

روش مقطعی استفاده شده است. جامعه مورد پژوهش شامل 452 کودک پیش دبستانی بود که نمونه‏ها بطور اتفاقی در سال 1387 از میان کودکان 6 ساله کودکستان‏های مناطق مختلف سطح شهر مشهد به روش نمونه‏برداری خوشه‏ای انتخاب شدند. برای هر کودک پس از معاینه بالینی و تایید سلامت جسمانی، پرسشنامه تنظیم شده با کمک والدین تکمیل گردید و (مشخصات فردی کودک، تاریخچه درد مفصلی و عضلانی، نوع اکلوژن، تنفس دهانی، مکیدن انگشت، Clenching و آنومالی‏های دندانی) در فرم‏های مخصوص ثبت گردید. جهت معاینه کودکان از آبسلانگ استفاده شد. تمامی معاینات با دستکش و در اتاق با نور کافی صورت پذیرفت به طوری که معاینه کننده از رو به رو در مقابل کودک قرار می‏گرفت. جهت کالیبره شدن یا یکسان شدن دید معاینه‏کنندگان، قبل از شروع معاینات اصلی چند کودک جهت معاینه TMJ و عضلات جونده و اکلوژن مورد معاینه قرار گرفتند. سپس اطلاعات ثبت شده هر یک از معاینه کنندگان جداگانه مورد ارزیابی قرار گرفت و مشخص شد همبستگی بالایی بین معاینه کنندگان وجود دارد.

 معاینات بالینی

درد در مفصل: با کمک لمس و با فشار ملایم انگشتان، مفصل در 2 حالت استراحت و حرکت مورد معاینه قرار گرفت. وجود یا عدم وجود درد مفصل در لمس جلوی گوش و یا داخل گوش، در حالت استراحت، حرکات طرفی، پیشگرایی و جویدن بررسی شد.

 درد عضلات و تاندون ها: به دو صورت خارج و یا داخل دهانی لمس شدند. بدین صورت که عضله ماستر با کمک 2 انگشت از زیر قوس زیگوماتیک تا ناحیه بوردر تحتانی مندیبول لمس شد. عضله تمپورال به صورت خارج دهانی بوسیله انگشت دست لمس گردید. تاندون تمپورال به صورت داخل دهانی لمس شد، به این ترتیب که انگشت اشاره به طرف خلف دهان رفته و زائده کرونوئید در جهت طرفی لمس شد.

برای لمس عضله پتریگوئید داخلی، انتهای این عضله بصورت خارج دهانی در زیر زاویه فک پایین لمس شد، ولی کنترل درد عضله پتریگوئید خارجی به صورت مقابله با عملکرد عضله بود به این شکل که در حالی که چانه با دست به سمت داخل فشار داده می شد، از کودک خواسته می‏شد تا فک خود را جلو آورد.(2) به منظور لمس عضله دیگاستریک، محل اتصال این عضله به لبه تحتانی مندیبول نزدیک میدلاین بصورت خارج دهانی لمس شد و لمس عضله استرنوکلیدوماستوئید در حرکت طرفی سر به طرف مخالف مورد معاینه صورت گرفت.

انحراف در باز کردن دهان: دو حالت Deflection (حرکت فک پایین به دور از خط میانی و سپس به سمت خط میانی صورت) و Deviation (حرکت ثابت فک پایین به دور از خط میانی صورت) بررسی شدند.

کلیک و کریپیتوس: به کمک لمس با انگشتان، حین باز کردن دهان، حرکات طرفی، پیشگرایی و حین جویدن مورد بررسی قرار گرفت.

اکلوژن بیمار بر اساس رابطه دندان‏های مولر دوم شیری "E" و رابطه دندان‏های کانین "C" فک بالا و پایین در هر طرف و میزان Overbite, Overjet (معکوس، کم، نرمال، زیاد، خیلی زیاد) مورد بررسی قرار گرفت. در ضمن در صورت رویش کامل دندان‏های مولر اول دائمی رابطه آنها بجای دندان‏های E بررسی شد. روابط اکلوژنی بین مولرهای دوم شیری در یکی از گروهای Distal step , Flush terminal و یا Mesial step قرار گرفت و روابط اکلوژنـی در دنـدان‏های دائـمی در یـکی از گـروه‏هـای

کلاس I، کلاس II و کلاس III و End-to-End قرار گرفتند.(14)

پس از تکمیل پرسش نامه، افراد مبتلا به TMD به دو روش شناسایی شدند:(2) 1 - افرادی که دارای درد در عضلات جونده حین باز کردن دهان بودند، مبتلا به اختلال عضلات جونده محسوب شدند.2 - افرادی که دارای درد مفصل یا Deviation، Deflection,، Crepitus و

 Clickingبودند، مبتلا به اختلال مفصل محسوب شدند.

متغیرهای اصلی در این مطالعه اختلالات مفصلی و عضلانی بودند و سایر متغیرها عبارت بودند از: جنس، دندان دردناک، تقارن صورت، مکیدن انگشت، وضعیت اکلوژن دندان E یا 6 دائمی، کراس بایت قدامی و خلفی، میزان اورجت و اوربایت، وجود یا عدم وجود اپن بایت خلفی و قدامی و آنومالی دندانی.

اطلاعات جمع‏آوری شده با استفاده از نرم‏افزار SPSS وارد کامپیوتر شد و پس از اطمینان از صحت ورود اطلاعات با نرم افزار آماری SPSS داده‏ها مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت در این مطالعه از آزمون‏های Chi-Square و Mann Whitney استفاده گردید.

یافته ها

در این مطالعه توصیفی، مقطعی 452 نفر از کودکان پیش دبستانی (شش ساله) شهرستان مشهد مورد بررسی قرار گرفتند که از این تعداد 231 نفر (1/51%) پسر و 221 نفر (9/48%) دختر بودند.

در میان کودکان مورد مطالعه، 4 نفر بعلت از دست دادن اکثر دندان‏های خلفی، اکلوژن آنها قابل ارزیابی نبود و از مطالعه حذف شدند و در نتیجه 448 کودک مورد بررسی و مطالعه قرار گرفتند.

در این بین، آخرین دندان خلفی 408 نفر (91%) دندان

E  و  40 نفر  (9%)  دندان 6 بود.  شـاخص‏های  اکلوژن

براساس رابطه دندان‏های E در 3 گروه اصلی زیر قرار گرفتند: Mesial step, Distal step, Flush Terminal Plane.

در ضمن، در تحقیق حاضر با توجه به نمودار 1 بیشترین فراوانی اکلوژن مربوط به Flush Terminal Plane (4/60%) و کمترین فراوانی مربوط به اکلوژن گروه C (1%) بود.

روابـط اکـلوژنـی در  دنـدان‏هـای دائمی در یکی از

گروه‏های کلاس I، کلاس II و کلاس III، End-to-End قرار گرفتند که بیشترین فراوانی از نظر رابطه اکلوژنی دندان 6 در کل افراد مورد مطالعه مربوط به کلاس I نرمال (5% (و سپس کلاس II) 3%) بود (نمودار 1). البته در هیچ کودکی روابط Cl III و End-to-End دیده نشد.

فراوانی نسبی افراد مبتلا به TMD در کل نمونه پژوهش 2/44% بود که از این تعداد 5/14% مبتلا به اختلال مفصل گیجگاهی فکی (کلیک، کریپیتوس، Deviation و Deflection) و 2/19% مبتلا به اختلال عضلانی و 5/10% مبتلا به اختلال توام مفصل و عضلات جونده بودند (جدول 1).

در میان افراد مبتلا به TMD، 107 پسر (54%) و 91 دختر (46%) اختلال TMJ داشتند (بترتیب 9/23% و 3/20% کل افراد مورد مطالعه) که رابطه اختلال TMJ و جنس از نظر آماری معنی‏دار نبود (27/0P=).

اینک به رابطه TMD و معیارهای اکلوژن می پردازیم:

با توجه به اینکه 16 کودک از میان افراد مورد مطالعه، دندان‏های قدامی خود را از دست داده بودند، طبیعتاً برای آنها میزان اورجت و اوربایت قابل بررسی نبود.

رابطه اختلال TMJ و اورجت با در نظر گرفتن شرایط نرمال، زیاد، کم، Edge-to-Edge و Reverse overjet (کراس بایت قدامی) بررسی شد و نتیجه آزمون 2X‌‌ ارتباط معنی داری را نشان داد (007/0P=). سپس با تعدیل خطای نوع اول، نتایج دو به دو مقایسه شدند و مشخص گردید که Reverse overjet رابطه معنی داری با اختلالTMJ دارد (جدول 2).

رابطه اختلال TMJ با اوربایت (زیاد، نرمال، کم، Edge-to-Edge و Open bite) بررسی شد. هیچ رابطه ای بین انواع اوربایت و TMD یافت نشد (05/0P>).

در مـجـمـوع 13 نـفر از کـودکان تـحت مـطالعـه، کراس‏بایت خلفی داشتند که شیوع TMD در آنها به نسبت سایرین معنی‏دار نبود. در ضمن آزمون رگرسیون لوجستیک نیز، رابطه خاصی را بین شاخص‏های اکلوژن و TMD نشان نداد (05/0P>).


 

 

 

نوع اکلوژن

 

درصد

 

نمودار 1 : توزیع فراوانی نسبی انواع اکلوژن دندانی در افراد مورد مطالعه

گروه A : افرادی که رابطه دندان‏های E آنها در یکطرف Flush terminal plane و در طرف دیگر Mesial step بود

گروه B : افرادی که رابطه دندان‏های E آنها در یکطرف Flush terminal plane و در طرف دیگر Distal step بود

گروهC : افرادی که رابطۀ دندان‏های E آنها در یکطرف Mesial step و در طرف دیگر Distal step بود

 

 

 

 

 

جدول 1 : توزیع فراوانی افراد مبتلا به TMD در کل نمونه پژوهش

وضعیت

فراوانی

 

سالم

 

(8/55%) 250

 

 

 

بیمار

اختلال در مفصل

(5/14%) 65

 

مجموع

 

(2/44%) 198

اختلال عضلانی

(2/19%) 86

اختلال در مفصل و عضله

(5/10%) 47

جدول 2 : توزیع فراوانی افراد تحت مطالعه برحسب نوع اورجت در 2 گروه سالم و مبتلا به TMD

 

اورجت

اختلال مفصل

ندارد

دارد

کل

تعداد

درصد

تعداد

درصد

تعداد

درصد

نرمال (1-2 mm)

165

9/67

109

7/57

274

4/63

کم (0/5-1 mm)

25

3/10

29

3/15

54

5/12

زیاد(>2 mm)

35

4/14

23

2/12

58

4/13

Reverse overjet

3

2/1

14

4/7

17

9/3

Eedge-to-Edge

15

2/6

14

4/7

29

7/6

کل

243

100

189

100

432

100

نتیجه آزمون کی دو

082/16                   X2= 007/0P-value=

 

 

 

 

 


بحث

بر اساس نتایج این مطالعه فراوانی نسبی TMD در کل نمونه پژوهش2/44% بود که از این تعداد 5/14% مبتلا به اختلال مفصل گیجگاهی فکی (کلیک، کریپیتوس، deviation ,deflection) و 2/19% مبتلا به اختلال عضلانی و 5/10% مبتلا به اختلال توام مفصل و عضلات جونده بودند.

Tosato و همکاران در پژوهشی روی 90 کودک 3 تا 7 ساله برزیلی به این نتیجه رسید که 53% از دختران و 39% از پسران مبتلا به TMD بودند.(15) همچنین Bonjardimو همکاران در مطالعه ای روی 99 کودک برزیلی با سیستم دندانی شیری، شیوع TMD  را 3/34% گزارش کردند.(10) به نظر می‏رسد نزدیکی درصد شیوع این مطالعات با بررسی کنونی بیش از هر چیز مربوط به سن و سیستـم دندانی یکسان جـمعیت‏های مورد مـطالعه

می‏باشد.

Farsi و همکاران در مطالعه‏ای به منظور بررسی ارتباط TMD و وضعیت روحی- روانی، شیوع TMD را 1/17% گزارش کردند(16) Thilander و همکاران(17) شیوع TMD را 25% و Egermark و همکاران(18) در یک مطالعه اپیدمیولوژیک شیوع TMD را در کودکان باسیستم دندانی شیری 16% و در کودکان با سیستم دندانی مختلط 90% گزارش کردند.

اختلاف درصد شیوع TMD و دامنه وسیع آن ناشی از تفاوت در تکنیک‏ها، شاخص‏های متفاوت ارزیابی، فقدان تعریف ثابت از TMD، سن جمعیت و حجم نمونه مورد مطالعه و نیز چند عاملی بودن علل این اختلال می‏باشد.

در بررسی کنونی بترتیب 9/23% و 3/20% از جمعیت مورد مطالعه، پسران و دخترانی بودند که اختلال TMJ داشتند، و اختلاف معنی‏داری بین دو جنس دیده نشد. یافته های مطالعه Farsi(19) و Widmalm(20) و Magnusson(21) نیز برتری جنسی خاصی را در بروز هیچ یک از علائم TMD نشان ندادند.

در حالیکه مطالعه Mackie(4)، Thilander(17)،List(22) و Bonjardim(7) شیوع TMD را در دختران بیش از پسران نشان داد، که اختلاف اخیر ممکن است مربوط به تفاوت در ارزیابی علائم و نشانه ها، روش مطالعه و حساسیت بیشتر دختران به درد و نیز احتمال مراجعه بیشتر آنها جهت درمان TMD و استرس‏های روحی و روانی بیشتر آنان باشد.

در تحقیق حاضر بیشترین فراوانی، اکلوژن
Flush terminal plane (4/60%) بود. پژوهش Yilmaz و همکارانش بر روی 205 کودک 3 تا 6 ساله نیز در راستای این تحقیق بود و نشان داد که 9/77% کودکان 6 ساله دارای این نوع اکلوژن و 6/13% Mesial step و 5/8% Distal step بودند.(23)

مطالعه Farsi نیز نشان داد که 80% جمعیت مورد مطالعه اکلوژن Flush Terminal Plane داشتند(24) و پژوهش محمودیان و همکاران نیز شیوع اکلوژن Flush Terminal Plane را در کودکان 4 تا 5 ساله تهرانی بیش از Distal step و Mesial step گزارش کرد.(25) در حالیکه مطالعه El Motayam و همکارش بر روی کودکان 4 تا 5 سالۀ مصری که به منظور بررسی خصوصیات اکلوژنی در سیستم دندانی شیری صورت گرفت، حاکی از آن بود که بیشترین فراوانی اکلوژن مربوط به رابطه Mesial step (2/51%) بود و 1/41% کودکان، رابطه Flush Terminal Plane داشتند که تفاوت اخیر احتمالاً نژادی می‏باشد. در ضمن هیچ یک از این مطالعات روابط مولری آسیمتریک را بصورت جداگانه بررسی نکرده بودند.(26)

در تـحقیق حاضر رابطه TMD و مـعیارهای اکلوژنـی

نرمال و نیز مال‏اکلوژن‏های مختلف مورد بررسی قرار گرفت. در این میان تنها کراس‏بایت قدامی
(Reverse overjet) و TMD ارتباط معنی‏داری داشتند و ارتباط معنی‏داری بین سایر مال‏اکلوژن‏ها و TMD یافت نشد. مطالعه مروری Mohlin و همکاران نیز که به منظور ارزیابی ارتباط بین مال‏اکلوژن‏های مختلف و درمان ارتودنسی با علائم و نشانه‏های TMD صورت گرفته بود نشان داد که ارتباط معنی‏داری بین TMD و مال‏اکلوژن وجود ندارد.(27) نتیجه مطالعه Beitollahi و همکاران نیز ارتباط معنی داری بین مال اکلوژن‏های مختلف و TMD نشان نداد.(28)

در حالی که مطالعه Alamoudi ارتباط معنی‏داری بین کراس بایت خلفی، اکلوژن نوک به نوک، کراس بایت قدامی و رابطه کانینی کلاس III با TMD نشان داد، ولی با سایر روابط اکلوزالی ارتباطی کشف نکرد.(10) همچنین Thilander و همکاران، در مطالعه خود ارتباط معنی‏داری بین TMD و کراس بایت خلفی، اپن بایت قدامی، مال‏اکلوژن کلاس II انگل و اورجت شدید ماگزیلا پیدا کردند.(17) در کل به نظر می‏‏رسد ارتباط بین انواع مال‏اکلوژن و TMD در کودکان هنوز به درستی مشخص نشده و نیاز به انجام مطالعات و تحقیقات بیشتری دارد.

نتیجه گیری

در این مطالعه شیوع نسبتاً بالای TMD در کودکان 6 ساله شهرستان مشهد دیده شد (2/44%). بیشترین اکلوژن مشاهده شده در کودکان، Flush terminal plane بود و رابطه معنی‏داری بین Reverse overjet و TMD دیده شد. به نظر می‏رسد که مشکلات اکلوژن احتمالاً در دراز مدت قادرند باعث تغییرات پایدار TMJ و بروز TMD شوند. لذا رابطه بین اختلالات اکلوژن و TMD در بزگسالان فاحش‏تر است. بدیهی است  معاینه دقیق کودکان و کشف

و کنتـرل این مـشکل از سـنین پـایین مـی‏تواند از بـروز

مشکلات پیچیده در سنین بزرگسالی پیشگیری کند.

 

تشکر و قدردانی

نویسندگان از جناب آقای دکتر حبیب ا... اسماعیلی که تجزیه و تحلیل آماری این مطالعه را انجام دادند نهایت قدردانی را می نماییم.



[1] . Temporomandibular Joint Dysfunction

  1. Sahafian A. Temporomandibular Joint. 1st ed. Mashhad: Ferdowsi University Publishing; 1993. P. 9-21. (Persian)
  2. Okeson JP. Management of Temporomandibular Disorders and Occlusion. 6th ed. St. Louis: Mosby Co; 2008. P. 1-333.
  3. Castelo PM, Gaviao MB, Pereira LJ, Bonjardim LR. Relationship between oral parafunctional/nutritive sucking habits and temporomandibular joint dysfunction in primary dentition. Int J Paediatr Dent 2005; 15(1): 29-36.
  4. Mackie A, Lyons K. The role of occlusion in temporomandibular disorders: A review of the literature. N Z Dent J 2008; 104(2): 54-9.
  5. Casamassimo P, Christensen JR, Fields HW, Ganzberg S. Examination,Diagnosis,Treatment Plannig for General and Orthodontic Problems. In: Pinkham J, Casamassimo P, Fields HW, McTigue DJ, Nowak A. Pediatric Dentistry: Infancy Through Adolescence. St. Louis: W.B. Saunders Co; 2005. P. 661-89.
  6. Conti AC, Oltramari PV, Navarro Rde L, de Almeida MR. Examination of temporomandibular disorders in the orthodontic patient: A clinical guide. J Appl Oral Sci 2007; 15(1): 77-82.
  7. Bonjardim LR, Gaviao MBD, Pereira LJ, Castelo PM. Mandibular movements in children with and without signs and symptoms of temporomandibular disorders. J Appl Oral Sci 2004; 12(1): 39-44.
  8. Barbosa Tde S, Miyakoda LS, Pocztaruk Rde L, Rocha CP, Gaviao MB. Temporomandibular disorders and bruxism in childhood and adolescence: Review of the literature. Int J Pediatr Otorhinolaryngol 2008; 72(3): 299-314.
  9. Cooper BC, Kleinberg I. Examination of a large patient population for the presence of symptoms and signs of temporomandibular disorders. Cranio 2007; 25(2): 114-26.
  10. Alamoudi N. The correlation between occlusal characteristics and temporomandibular dysfunction in Saudi Arabian children. J Clin Pediatr Dent 2000; 24(3): 229-36.
  11. Henrikson T, Ekberg EC, Nilner M. Symptoms and signs of temporomandibular disorders in girls with normal occlusion and Class II malocclusion. Acta Odontol Scand 1997; 55(4): 229-35.
  12. Sonnesen L, Bakke M, Solow B. Malocclusion traits and symptoms and signs of temporomandibular disorders in children with severe malocclusion. Eur J Orthod 1998; 20(5): 543-59.
  13. Tuerlings V, Limme M. The prevalence of temporomandibular joint dysfunction in the mixed dentition. Eur J Orthod 2004; 26(3): 311-20.
  14. Nanda SK. The Developmental Basis of Occlusion and Malocclusion. 1st ed. Chicago: Quintessence Publishing; 1983. P. 173-92.
  15. Tosato JP, Biasotto-Gonzalez D. Symptomatology of the temporomandibular dysfunction related to parafunctional habits in children. Braz J Oral Sci 2005; 4(14): 787-90.
  16. Farsi NM. Temporomandibular dysfunction and the emotional status of 6-14 years old Saudi female children. Saudi Dental Journal 1999; 11(3): 114-9.
  17. Thilander B, Rubio G, Pena L, de Mayorga C. Prevalence of temporomandibular dysfunction and its association with malocclusion in children and adolescents: An epidemiologic study related to specified stages of dental development. Angle Orthod 2002; 72(2): 146-54.
  18. Egermark I, Carlsson GE, Magnusson T. A 20-year longitudinal study of subjective symptoms of temporomandibular disorders from childhood to adulthood. Acta Odontol Scand 2001; 59(1): 40-8.
  19. Farsi NM. Symptoms and signs of temporomandibular disorders and oral parafunctions among Saudi children. J Oral Rehabil 2003; 30(12): 1200-8.
  20. Widmalm SE, Christiansen RL, Gunn SM. Race and gender as TMD risk factors in children. Cranio 1995; 13(3): 163-6.
  21. Magnusson T, Egermarki I, Carlsson GE. A prospective investigation over two decades on signs and symptoms of temporomandibular disorders and associated variables. A final summary. Acta Odontol Scand 2005; 63(2): 99-109.
  22. List T, Wahlund K, Wenneberg B, Dworkin SF. TMD in children and adolescents: Prevalence of pain, gender differences, and perceived treatment need. J Orofac Pain 1999; 13(1): 9-20.
  23. Yilmaz Y, Gurbuz T, Simsek S, Dalmis A. Primary canine and molar relationships in centric occlusion in three to six year-old Turkish children: A cross-sectional study. J Contemp Dent Pract 2006; 7(3): 59-66.
  24. Farsi NM, Salama FS. Characteristics of primary dentition occlusion in a group of Saudi children. Int J Paediatr Dent 1996; 6(4): 253-9.
  25. Mahmoodian J, Afshar H, Hadjhashem M. "Determination of primate space on 4 to 5 years old children of Tehran’s kindergarten in 2000.Journal of Dentistry of Tehran University of Medical Sciences 2004; 1(1): 21-6. (Persian)
  26. El Motayam KM, Elbardissy A. Occlusal characteristic of primary dentition in preschool egyption children. Cairo Dental Journal 2007; 23: 217-26.
  27. Mohlin B, Axelsson S, Paulin G, Pietila T, Bondemark L, Brattstrom V, et al. TMD in relation to malocclusion and orthodontic treatment. Angle Orthod 2007; 77(3): 542-8.
  28. Beitollahi JM, Mansourian A, Bozorgi Y, Farrokhnia T, Manavi A. Evaluating the most common etiologic factors in patients with tempromandibular disorders: A case control study. J Appl Sci2008; 8(24): 4702-5.